Chuyển đổi thuế khoán sang kê khai: Cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ

Một năm nữa sắp khép lại, mang theo những biến động không ngừng của thị trường tài chính, những chính sách mới từ cơ quan quản lý, và cả những cơ hội bứt phá đầy tiềm năng. Trong dòng chảy ấy, có một điểm sáng đáng chú ý: sự chuyển mình mạnh mẽ của cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh cá thể trước những thay đổi về chính sách thuế. Đây không chỉ là câu chuyện tuân thủ pháp luật, mà còn là bước ngoặt quan trọng để nâng tầm quản trị, minh bạch hóa hoạt động và tạo dựng nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững.

Bức tranh kinh tế 2025: Nền tảng vững chắc cho sự chuyển mình

Năm 2025 khép lại với nhiều tín hiệu tích cực. Nền kinh tế Việt Nam tiếp tục giữ vững ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng, như định hướng từ Phiên họp đầu tiên của Ban Chỉ đạo điều hành kinh tế vĩ mô. Quy mô GDP đang tiến gần mốc 1.000 tỷ USD, một dấu mốc quan trọng khẳng định vị thế. Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt là ngành rau quả, đã tạo nên kỳ tích với doanh thu tỷ USD, minh chứng cho sức cạnh tranh và khả năng thích ứng.

Sự phát triển của nền kinh tế số, sự lan tỏa của tinh thần đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW, và hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm được đẩy nhanh tiến độ chính là “luồng gió mới” tạo đà cho mọi doanh nghiệp, từ lớn đến nhỏ.

Tuy nhiên, thị trường cũng không thiếu những thách thức: biến động mạnh của giá vàng, áp lực lãi suất, hay những rủi ro an ninh mới trong kỷ nguyên số. Điều này đòi hỏi mỗi chủ thể kinh doanh phải có sự linh hoạt, am hiểu và tuân thủ pháp luật một cách chủ động, đặc biệt trong lĩnh vực thuế – “mạch máu” của mọi hoạt động kinh tế.

Cuộc “cách mạng” quản lý thuế: Từ thuế khoán sang kê khai – Cơ hội trong thách thức

Một trong những thay đổi có tác động sâu rộng nhất tới cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh thời gian qua chính là lộ trình xóa bỏ thuế khoán, chuyển sang phương thức kê khai thuế theo thực tế phát sinh. Đây không đơn thuần là thay đổi về thủ tục, mà là một cuộc “cách mạng” trong tư duy quản lý tài chính.

Hiểu đúng về sự thay đổi

Thuế khoán, với ưu điểm là đơn giản, dễ dự đoán chi phí, đã từng phù hợp với một giai đoạn nhất định. Tuy nhiên, nó tồn tại nhiều hạn chế như thiếu sự công bằng (giữa hộ làm ăn tốt và chưa tốt), khó phản ánh đúng quy mô thực tế, và hạn chế khả năng mở rộng. Ngược lại, kê khai thuế:

• Phản ánh trung thực hoạt động kinh doanh: Số thuế phải nộp gắn liền với doanh thu, chi phí thực tế.
• Tạo sự công bằng: Mọi đơn vị kinh doanh cùng được đối xử theo một chuẩn mực pháp lý chung.
• Thúc đẩy minh bạch hóa: Buộc doanh nghiệp phải ghi chép sổ sách, chứng từ đầy đủ, từ đó nâng cao năng lực quản trị nội bộ.
• Mở ra cánh cửa tiếp cận tín dụng: Báo cáo tài chính minh bạch là chìa khóa quan trọng để thuyết phục ngân hàng cho vay vốn mở rộng sản xuất.

Kinh nghiệm thực tế và những lưu ý quan trọng

Từ thực tiễn triển khai tại TP.HCM và nhiều địa phương, có thể rút ra một số bài học quý giá:

• Đừng e ngại sự phức tạp ban đầu: Cơ quan thuế đã và đang đồng hành rất tích cực thông qua các lớp tập huấn, tài liệu hướng dẫn chi tiết và bộ phận hỗ trợ trực tiếp. Hãy chủ động tìm hiểu thông tin từ nguồn chính thống.
• Đầu tư cho hệ thống sổ sách ngay từ đầu: Dù quy mô nhỏ, hãy hình thành thói quen lưu giữ hóa đơn, chứng từ mua vào/bán ra một cách khoa học. Có thể bắt đầu bằng sổ sách giấy đơn giản, sau đó chuyển dần sang các phần mềm kế toán đơn giản, phù hợp túi tiền.
• Hiểu rõ các khoản chi phí được trừ: Đây là “bí quyết” để tối ưu nghĩa vụ thuế một cách hợp pháp. Các chi phí hợp lý, có hóa đơn chứng từ đầy đủ như chi phí nguyên vật liệu, tiền thuê mặt bằng, lương nhân viên, khấu hao tài sản… đều làm giảm thu nhập chịu thuế.

Chuyển đổi sang kê khai thuế không phải là gánh nặng, mà là cơ hội để mỗi hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ “vượt lên chính mình”, xây dựng một nền tảng tài chính minh bạch và vững chắc cho hành trình dài hạn.

Cập nhật chính sách mới: Những điểm cần lưu tâm đầu năm 2026

Bước sang năm 2026, bên cạnh việc tiếp tục thực hiện lộ trình chuyển đổi thuế, cộng đồng doanh nghiệp cần lưu ý một số chính sách và xu hướng mới sẽ có tác động trực tiếp:

1. Tiếp tục đẩy mạnh quản lý thuế theo rủi ro và hỗ trợ người nộp thuế

Chính sách miễn thuế cho 90% hộ kinh doanh có doanh thu thấp là một hỗ trợ thiết thực. Tuy nhiên, đi kèm với đó, cơ quan thuế sẽ áp dụng công nghệ để phân loại và quản lý theo mức độ rủi ro. Điều này có nghĩa là những doanh nghiệp có hoạt động minh bạch, kê khai đầy đủ sẽ ít bị kiểm tra, thanh tra, và ngược lại.

2. Hoàn thiện khung pháp lý về đất đai và đầu tư công

Việc sửa đổi Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và hoàn thiện nghị định về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất nhằm gỡ nút thắt tài chính đất đai, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các dự án, kể cả quy mô nhỏ. Đây là tin vui cho những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này.

3. Chú trọng phát triển bền vững và chuyển đổi số

Các chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh đang được đẩy mạnh. Điều này mở ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, các gói hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp áp dụng công nghệ, mô hình kinh doanh thân thiện với môi trường.

Lời khuyên từ chuyên gia: Xây dựng nền tảng tài chính vững vàng

Là một chuyên gia tư vấn tài chính – kế toán – thuế, tôi luôn nhìn nhận việc tuân thủ pháp luật thuế không phải là chi phí, mà là một sự đầu tư cho uy tín và sự bền vững của doanh nghiệp. Dưới đây là một số lời khuyên thiết thực:

• Hãy coi kế toán và thuế là “người bạn đồng hành”: Đừng để đến cuối kỳ mới cuống cuồng tìm chứng từ. Hãy dành một chút thời gian mỗi ngày hoặc mỗi tuần để cập nhật, sắp xếp.
• Tận dụng tối đa công nghệ: Các phần mềm kế toán điện tử, hóa đơn điện tử không còn là xa xỉ. Chúng giúp tiết kiệm thời gian, giảm sai sót và lưu trữ an toàn. Hãy bắt đầu từ những công cụ đơn giản, miễn phí hoặc chi phí thấp.
• Không ngừng học hỏi: Chính sách thay đổi liên tục. Hãy chủ động theo dõi thông tin từ Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế, Sở Kế hoạch & Đầu tư địa phương, hoặc các kênh thông tin chính thống khác.
• Xây dựng mối quan hệ tốt với cơ quan thuế: Hãy coi cán bộ thuế như những người tư vấn. Khi có vướng mắc, hãy chủ động liên hệ để được hướng dẫn thay vì lo lắng một mình.

Một mẹo nhỏ dành cho bạn: Hãy lập một "Lịch trình thuế" cho năm tài chính của mình, đánh dấu các mốc thời gian quan trọng như hạn nộp tờ khai thuế GTGT, TNCN (tháng/quý), hạn nộp báo cáo tài chính, hạn nộp thuế TNDN tạm tính… và đặt nhắc nhở. Sự chủ động nhỏ này sẽ giúp bạn tránh được những khoản phạt không đáng có do nộp chậm.

Nhìn lại một năm 2025 đầy biến động nhưng cũng không kém phần kiên cường, và hướng tới một năm 2026 với nhiều kỳ vọng về sự ổn định và bứt phá, tôi tin rằng hành trình phát triển của mỗi doanh nghiệp, mỗi hộ kinh doanh đều gắn liền với sự am hiểu và tôn trọng các quy tắc của “cuộc chơi”. Tuân thủ thuế không chỉ là nghĩa vụ, đó còn là trách nhiệm xã hội, là sự đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước, và quan trọng hơn cả, là cách bạn xây dựng lòng tin với đối tác, khách hàng và chính mình.

Hãy bắt đầu từ những bước nhỏ, chắc chắn. Hãy coi mỗi thay đổi chính sách như một cơ hội để điều chỉnh, hoàn thiện và trưởng thành hơn. Con đường phía trước có thể có những thử thách về chuyên môn, nhưng với tinh thần chủ động học hỏi và sự minh bạch làm nền tảng, tôi tin bạn sẽ không chỉ thích nghi mà còn vươn lên mạnh mẽ, góp phần viết tiếp những “kỳ tích” kinh doanh trong kỷ nguyên mới của nền kinh tế Việt Nam.

Để luôn cập nhật những thông tin mới nhất về chính sách thuế, tài chính – kế toán và các giải pháp quản trị dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, bạn có thể tham khảo thêm các bài viết chuyên sâu từ đội ngũ chuyên gia tại website ConsultX hoặc theo dõi các chia sẻ hữu ích trên Facebook của ConsultX.

Nguồn tham khảo chính:
– Tổng cục Thuế Việt Nam.
– Các văn bản pháp luật về Thuế Giá trị gia tăng, Thuế Thu nhập doanh nghiệp, Thuế Thu nhập cá nhân.
– Thông tin từ Báo Đầu tư (baodautu.vn) về các chính sách kinh tế vĩ mô và chuyển đổi quản lý thuế.
– Kinh nghiệm thực tiễn tư vấn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ.