Xu hướng tài chính kế toán thuế năm 2026 cho doanh nghiệp

Một năm mới lại bắt đầu, mang theo những kỳ vọng mới và cả những thách thức mới trên hành trình phát triển của mỗi doanh nghiệp. Trong không khí khởi động ấy, ngành Tài chính – Kế toán – Thuế cũng đang chuyển mình mạnh mẽ với hàng loạt chính sách, cải cách và xu hướng số hóa sâu rộng. Đây không chỉ là câu chuyện của các tập đoàn lớn, mà còn là cơ hội vàng để các doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), cùng các hộ kinh doanh cá thể nắm bắt, thích ứng và vươn lên. Hãy cùng chúng tôi điểm lại những dấu mốc quan trọng và phân tích những tác động thiết thực nhất tới hoạt động của bạn trong năm 2026.

Chuyển đổi số ngành tài chính: Cánh cửa cơ hội đã mở rộng

Năm 2025 vừa qua được ghi nhận là năm ngành Tài chính “tăng tốc, bứt phá” trong chuyển đổi số. Với việc cắt giảm, đơn giản hóa 475 thủ tục hành chính và xử lý hơn 20.3 tỷ hóa đơn điện tử, môi trường kinh doanh đã được cải thiện đáng kể. Đối với doanh nghiệp, điều này đồng nghĩa với:

• Tiết kiệm thời gian và chi phí: Thời gian làm thủ tục thuế, hải quan, kho bạc được rút ngắn tối đa.
• Minh bạch và giảm thiểu rủi ro: Hệ thống hóa đơn điện tử vận hành ổn định giúp minh bạch giao dịch, hạn chế gian lận.
• Thuận tiện 24/7: Việc bổ sung thêm ngân hàng (như ABCHN) vào danh sách phối hợp nộp thuế điện tử và thông quan 24/7 tạo thêm lựa chọn linh hoạt cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

“Hải quan số chính là đòn bẩy cho xuất, nhập khẩu hàng hóa tăng trưởng kỷ lục”, và điều này hoàn toàn đúng khi tổng kim ngạch XNK ước đạt 920 tỷ USD trong năm 2025. Sự thuận tiện trong thủ tục chính là yếu tố then chốt thu hút và giữ chân các nhà đầu tư.

Đối với SMEs và hộ kinh doanh, đây là lúc để tận dụng triệt để các nền tảng số. Hãy đảm bảo bạn đã:Đăng ký, sử dụng thành thạo hóa đơn điện tử; Thiết lập tài khoản ngân hàng doanh nghiệp để giao dịch thuế trực tuyến; Cập nhật phần mềm kế toán có kết nối với cổng thông tin quốc gia.

Cải cách thuế: Hành trình chuyển đổi từ “thuế khoán” sang “kê khai”

Có lẽ một trong những thay đổi có tác động sâu rộng nhất tới cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh chính là kết quả của Chiến dịch 60 ngày cao điểm. Việc chuyển đổi mô hình từ thuế khoán sang kê khai không đơn thuần là thay đổi phương pháp tính thuế, mà là một bước ngoặt trong tư duy quản lý và phát triển.

Tại sao đây lại là cơ hội?

Như chuyên gia TS. Phan Phương Nam nhận định, việc này “tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh“. Khi tất cả cùng thực hiện kê khai minh bạch, những doanh nghiệp làm ăn chân chính sẽ có lợi thế. PGS.TS Lê Xuân Trường cũng khẳng định: “Phương án thu thuế trên thu nhập công bằng hơn, hộ kinh doanh có lợi hơn“.

• Xây dựng lịch sử tài chính rõ ràng: Hồ sơ kê khai đầy đủ là cơ sở vững chắc để vay vốn ngân hàng, hợp tác với đối tác lớn, hay mở rộng quy mô.
• Chủ động trong quản trị tài chính: Bạn sẽ nắm rõ hơn dòng tiền, lợi nhuận thực tế, từ đó có kế hoạch kinh doanh hiệu quả.
• Hưởng lợi từ các chính sách ưu đãi: Nhiều chính sách hỗ trợ, giảm thuế chỉ áp dụng cho doanh nghiệp thực hiện kê khai đầy đủ.

Nếu bạn là hộ kinh doanh đã chuyển đổi, hãy tập trung vào việc ghi chép sổ sách chính xác. Nếu còn băn khoăn, đừng ngần ngại tìm kiếm tư vấn từ các chuyên gia để có lộ trình phù hợp, tránh những rủi về sau.

Thị trường vốn và ngân hàng: Sàng lọc để bứt phá

Bức tranh tài chính năm 2026 dự báo sẽ có sự phân hóa mạnh mẽ. Ở khu vực ngân hàng, tăng trưởng tín dụng cao tạo ra cả cơ hội lẫn thách thức.

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân chỉ ra rằng: “Bài toán cân bằng chính sách ngày càng khó, đòi hỏi tăng trưởng tín dụng phải chuyển dịch trọng tâm”. Điều này có nghĩa ngân hàng sẽ ưu tiên các doanh nghiệp có mô hình kinh doanh bền vững, báo cáo tài chính minh bạch và tiềm năng tăng trưởng rõ ràng.

Đối với doanh nghiệp SMEs và FDI, đây là lúc cần:

• Chuẩn hóa báo cáo tài chính: Một bộ hồ sơ vay vốn chuyên nghiệp, được kiểm toán (nếu có thể) sẽ là lợi thế cạnh tranh lớn.
• Đa dạng hóa kênh huy động vốn: Đừng chỉ phụ thuộc vào ngân hàng. Hãy tìm hiểu về thị trường trái phiếu doanh nghiệp (đang nâng cao chuẩn quản trị rủi ro) hoặc các quỹ đầu tư mạo hiểm (VC), quỹ ETF đang ngày càng sôi động.
• Chủ động đối thoại với ngân hàng: Xây dựng mối quan hệ chiến lược, thường xuyên cập nhật tình hình kinh doanh để nhận được sự hỗ trợ tốt nhất.

Trên thị trường chứng khoán, lợi thế vốn và công nghệ đang định hình lại cục diện. Các doanh nghiệp có năng lực tài chính mạnh và ứng dụng công nghệ hiệu quả sẽ dẫn dắt thị trường. Điều này cũng mở ra cơ hội cho các SMEs công nghệ cao tìm kiếm nguồn vốn thông qua kênh này.

Cập nhật chính sách mới: Đừng bỏ lỡ những thay đổi có lợi

Đầu năm 2026, một số chính sách mới có hiệu lực cần được doanh nghiệp đặc biệt lưu tâm:

• Thông tư 121/2025/TT-BTC (hiệu lực 1/2/2026): Sửa đổi thủ tục hải quan và quản lý thuế XNK. Thông tư này được đánh giá có nhiều quy định mới có lợi cho cả hải quan và doanh nghiệp, giúp rút ngắn thời gian thông quan. Doanh nghiệp XNK cần nghiên cứu kỹ để tận dụng tối đa.
• Thông tư 135/2025/TT-BTC về hành nghề chứng khoán: Nâng cao tính minh bạch và chuyên nghiệp của thị trường, bảo vệ nhà đầu tư tốt hơn.
• Quy định công bố thông tin bằng tiếng Anh trên HOSE: Đây là bước đi quan trọng thu hút nhà đầu tư nước ngoài, tạo áp lực nhưng cũng là động lực để doanh nghiệp niêm yết nâng cao chất lượng quản trị công ty và minh bạch thông tin.

Ngoài ra, các chính sách về hỗ trợ chuyển đổi số, ưu đãi thuế cho doanh nghiệp công nghệ, và cơ chế giải phóng mặt bằng cho dự án BT cũng là những điểm sáng cần theo dõi sát sao.

Lời khuyên hành động: Hãy chủ động để nắm bắt thời cơ

Trước một bối cảnh nhiều biến động nhưng cũng đầy tiềm năng, dưới đây là một số lời khuyên thiết thực dành cho bạn:

1. Ưu tiên số hóa và minh bạch: Đầu tư vào một hệ thống kế toán – thuế điện tử là không thể trì hoãn. Sự minh bạch là “tấm hộ chiếu” để tiếp cận mọi nguồn lực.
2. Xây dựng năng lực tài chính nội tại: Tập trung vào dòng tiền, quản lý chi phí hiệu quả và xây dựng kế hoạch tài chính dài hạn. Một doanh nghiệp khỏe mạnh về tài chính sẽ luôn đứng vững.
3. Kết nối và cập nhật thông tin: Tham gia các hiệp hội ngành nghề, theo dõi sát sao các kênh thông tin chính thống từ Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế để không bỏ lỡ bất kỳ thay đổi chính sách nào.
4. Tìm kiếm tư vấn chuyên nghiệp khi cần: Đừng ngại đầu tư cho dịch vụ tư vấn thuế, kế toán hoặc pháp lý chuyên nghiệp. Một quyết định đúng đắn dựa trên tư vấn chất lượng có thể tiết kiệm cho bạn rất nhiều chi phí và rủi ro về sau.

Hành trình kinh doanh chưa bao giờ là dễ dàng, nhưng với sự chủ động, linh hoạt và tuân thủ, mỗi doanh nghiệp, mỗi hộ kinh doanh đều có thể biến những thay đổi của thị trường thành bàn đạp vững chắc để phát triển. Những cải cách của ngành Tài chính đang hướng tới mục tiêu tạo lập một sân chơi công bằng, minh bạch và hiệu quả hơn cho tất cả mọi người. Việc của chúng ta là hiểu rõ luật chơi, chuẩn bị nội lực thật tốt và bước vào cuộc chơi với tâm thế của người chiến thắng.

Chúng ta hãy cùng nhau xây dựng một cộng đồng doanh nghiệp vững mạnh, tuân thủ pháp luật và không ngừng sáng tạo. Hãy coi việc nắm bắt thông tin và thực hiện đúng các quy định không chỉ là nghĩa vụ, mà là lợi thế cạnh tranh bền vững của chính bạn. Năm 2026 hứa hẹn nhiều bứt phá, và tôi tin rằng, với sự chuẩn bị kỹ càng ngay từ những ngày đầu năm, thành công sẽ thuộc về những ai biết nắm bắt thời cơ từ trong chính những thay đổi ấy.

Để theo dõi sâu hơn các phân tích chính sách, cập nhật quy định mới và nhận tư vấn chuyên môn, bạn có thể tham khảo thêm thông tin từ các chuyên gia tại ConsultX qua website chính thức hoặc kênh Facebook của ConsultX.

Nguồn tham khảo chính: Các bài viết trong Bản tin Tài chính số 5 tháng 12/2025 và các tin bài liên quan trên Báo Tài chính – Đầu tư điện tử (TBTCO).