Cách tính thuế hộ kinh doanh mới từ năm 2026

Năm 2026 đang đến gần, mang theo một làn gió mới trong chính sách thuế, đặc biệt là đối với cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh cá thể. Nếu bạn đang vận hành một cửa hàng nhỏ, một xưởng sản xuất gia đình, hay một công ty khởi nghiệp non trẻ, chắc hẳn cụm từ “xoá bỏ thuế khoán, chuyển sang kê khai” đã không còn xa lạ. Thay đổi này không chỉ là một yêu cầu pháp lý, mà còn là một bước ngoặt quan trọng, đánh dấu sự trưởng thành và minh bạch hóa trong hoạt động kinh doanh của bạn. Hãy cùng chúng tôi làm rõ mọi ngóc ngách của quy định mới, biến thách thức thành cơ hội phát triển bền vững.

Bức tranh toàn cảnh: Tại sao lại có sự thay đổi lớn này?

Trong nhiều năm qua, phương pháp tính thuế khoán (hay thuế môn bài cố định) đã là một công cụ quản lý đơn giản đối với hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Tuy nhiên, với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế số và yêu cầu minh bạch hóa tài chính, phương pháp này bộc lộ nhiều hạn chế. Nó chưa thực sự công bằng khi đánh đồng mức thuế giữa những hộ kinh doanh có quy mô và lợi nhuận khác biệt lớn.

Việc chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai thuế theo thực tế phát sinh là xu thế tất yếu, phù hợp với thông lệ quốc tế, nhằm tạo ra một sân chơi công bằng, minh bạch và khuyến khích sự phát triển lành mạnh của khu vực kinh tế tư nhân.

Theo Điều 10 Nghị quyết số 198/2025/QH15 và các quy định sửa đổi của Luật Thuế Thu nhập cá nhân, Luật Thuế Giá trị gia tăng, từ ngày 01/01/2026, cơ chế thuế khoán sẽ chính thức được xóa bỏ. Thay vào đó, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sẽ phải thực hiện kê khai, nộp thuế dựa trên doanh thu, chi phí thực tế phát sinh. Đây là một thay đổi căn bản, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về kiến thức và quy trình.

Phân tích chi tiết cách tính thuế mới từ năm 2026

Hiểu rõ cách tính thuế là chìa khóa để bạn chủ động trong kế hoạch tài chính và tối ưu nghĩa vụ với nhà nước. Dưới đây là hai loại thuế chính bạn cần quan tâm:

1. Thuế giá trị gia tăng (VAT)

Thuế VAT sẽ được tính theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu. Công thức cơ bản như sau:

Thuế VAT phải nộp = Doanh thu tính thuế VAT x Tỷ lệ thuế suất (%)

• Doanh thu tính thuế VAT: Là toàn bộ số tiền bán hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong kỳ tính thuế, chưa trừ bất kỳ chi phí nào.
• Tỷ lệ thuế suất: Được áp dụng theo từng ngành nghề cụ thể, thường dao động từ 1% đến 5%. Ví dụ:
  • Phân phối, cung cấp hàng hóa: 1%
  • Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu: 5%
  • Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa: 3%

Mẹo nhỏ: Hãy xác định chính xác ngành nghề kinh doanh chính của mình để áp dụng đúng tỷ lệ %, tránh tính sai dẫn đến nộp thừa hoặc thiếu thuế.

2. Thuế thu nhập cá nhân (TNCN)

Thuế TNCN từ hoạt động kinh doanh sẽ được tính trên thu nhập tính thuế, tức là phần lợi nhuận thực sự bạn kiếm được. Công thức:

Thuế TNCN phải nộp = Thu nhập tính thuế TNCN x Thuế suất (%)

Trong đó:

• Thu nhập tính thuế TNCN = Doanh thu – Chi phí hợp lý – Các khoản giảm trừ.
• Thuế suất: Được áp dụng theo biểu thuế lũy tiến từng phần hoặc tỷ lệ % cố định tùy trường hợp. Điểm đáng chú ý nhất từ sửa đổi luật là hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm sẽ được miễn thuế TNCN. Đây là chính sách hỗ trợ rất thiết thực cho các hộ kinh doanh siêu nhỏ.

Lộ trình chuyển đổi và những hỗ trợ từ cơ quan thuế

Nhận thấy đây là một thay đổi lớn, cơ quan thuế đã và đang triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ để quá trình chuyển đổi diễn ra suôn sẻ:

• Trải nghiệm kê khai điện tử trước thời hạn: Ngay từ bây giờ, bạn đã có thể đăng ký và tập làm quen với việc kê khai, nộp thuế điện tử thông qua ứng dụng eTax Mobile. Hãy tận dụng cơ hội này để tránh bỡ ngỡ khi chính thức áp dụng.
• Ưu tiên hướng dẫn, hỗ trợ: Cục Thuế các tỉnh thành đang đẩy mạnh các chương trình tập huấn, hội thảo trực tuyến và cung cấp tài liệu hướng dẫn chi tiết. Mục tiêu là “đồng hành, không phạt nguội” trong giai đoạn đầu chuyển đổi.
• Hỗ trợ từ các ngân hàng và đối tác công nghệ: Như thông tin về VNPAY triển khai ưu đãi hỗ trợ thanh toán số, việc áp dụng công nghệ sẽ giúp việc lưu trữ chứng từ, hóa đơn điện tử trở nên dễ dàng hơn, phục vụ đắc lực cho việc kê khai thuế.

Hành động ngay: Danh sách việc cần làm cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh

Để bước vào năm 2026 một cách tự tin, bạn nên bắt đầu ngay từ bây giờ với những bước sau:

• Bước 1: Hệ thống hóa sổ sách, chứng từ. Đây là bước quan trọng nhất. Hãy tập thói quen lưu giữ đầy đủ hóa đơn mua vào, bán ra (ưu tiên hóa đơn điện tử), hợp đồng, phiếu thu chi. Một quyển sổ tay hay một file Excel đơn giản cũng là khởi đầu tốt.
• Bước 2: Xác định rõ doanh thu và chi phí hợp lý. Phân biệt rõ đâu là tiền đầu tư cho kinh doanh, đâu là chi tiêu cá nhân. Chi phí hợp lý là những khoản thực sự phục vụ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và có chứng từ hợp lệ.

Bước 3: Đăng ký và làm quen với phần mềm kê khai thuế điện tử. Truy cập cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế hoặc tải ứng dụng eTax Mobile để thực hành.

• Bước 4: Tham vấn chuyên môn khi cần. Nếu bạn cảm thấy choáng ngợp với các thuật ngữ và quy định, đừng ngần ngại tìm kiếm lời khuyên từ các kế toán viên có kinh nghiệm hoặc các công ty tư vấn chuyên nghiệp. Một khoản đầu tư nhỏ cho kiến thức chuyên môn có thể giúp bạn tiết kiệm rất nhiều thời gian và tránh các rủi ro pháp lý không đáng có.

“Sự chuẩn bị tốt nhất cho tương lai là làm tốt công việc hôm nay.” Việc tuân thủ thuế không chỉ là nghĩa vụ, mà còn là thước đo sự chuyên nghiệp và là nền tảng vững chắc để doanh nghiệp của bạn tiếp cận các cơ hội vay vốn, hợp tác và mở rộng quy mô.

Nhìn xa hơn: Tuân thủ thuế – Nền tảng cho tăng trưởng bền vững

Việc chuyển đổi sang kê khai thuế minh bạch mở ra nhiều cánh cửa hơn bạn tưởng:

• Xây dựng uy tín doanh nghiệp: Một báo cáo tài chính rõ ràng sẽ nâng cao hình ảnh và độ tin cậy của bạn trong mắt đối tác, khách hàng và các tổ chức tín dụng.

Tối ưu chi phí và quản trị nội bộ: Quá trình ghi chép sổ sách sẽ giúp bạn thực sự hiểu dòng tiền, điểm mạnh, điểm yếu trong mô hình kinh doanh, từ đó đưa ra các quyết định chiến lược chính xác hơn.

• Sẵn sàng cho các chính sách ưu đãi: Nhà nước thường có các gói hỗ trợ, ưu đãi thuế dành cho doanh nghiệp trong một số ngành nghề hoặc địa bàn cụ thể (như ưu đãi tại Trung tâm tài chính quốc tế Đà Nẵng). Việc kê khai minh bạch là điều kiện tiên quyết để bạn có thể tiếp cận những chính sách này.

Thay đổi luôn đi kèm với những thách thức ban đầu, nhưng cũng ẩn chứa vô vàn cơ hội. Hành trình từ một hộ kinh doanh nhỏ lẻ đến một doanh nghiệp có tổ chức bài bản bắt đầu từ những bước đi vững chắc như thế này. Hãy xem việc thực hiện tốt nghĩa vụ thuế không phải là gánh nặng, mà là một sự đầu tư thông minh cho chính tương lai và sự phát triển lâu dài của doanh nghiệp bạn.

Chúng ta đang chứng kiến những nỗ lực không ngừng của thành phố Đà Nẵng nói riêng và Chính phủ nói chung trong việc cải thiện môi trường kinh doanh, tháo gỡ khó khăn và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho cộng đồng doanh nghiệp. Việc nắm bắt kịp thời và chủ động thực hiện các quy định mới chính là cách bạn đồng hành và đóng góp vào sự phát triển chung của nền kinh tế.

Để luôn cập nhật những thông tin mới nhất, chính xác nhất về chính sách thuế, kế toán và các quy định pháp luật ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp của bạn, bạn có thể theo dõi các phân tích chuyên sâu và tư vấn giá trị từ đội ngũ chuyên gia tại website ConsultX và fanpage Facebook ConsultX.

Nguồn tham khảo chính

• Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội.
• Luật Thuế Thu nhập cá nhân sửa đổi.
• Luật Thuế Giá trị gia tăng sửa đổi.
• Cổng thông tin điện tử thành phố Đà Nẵng – Chuyên mục “Thuế và Cuộc sống”.
• Cổng thông tin điện tử Tổng cục Thuế.