Hỏi đáp chính sách tài chính: Giải mã tình huống thuế phổ biến

Trong hành trình khởi nghiệp và vận hành doanh nghiệp, có lẽ không ít lần bạn cảm thấy bối rối trước một quy định thuế mới, một thủ tục kế toán phức tạp, hay đơn giản là không biết cách xử lý một nghiệp vụ tài chính cụ thể sao cho đúng luật. Đây là tâm tư chung của rất nhiều chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh cá thể, và cả những nhà quản lý trong các công ty FDI. Thấu hiểu điều đó, bài viết này sẽ cùng bạn giải mã những thắc mắc “nóng hổi” nhất được đặt ra trên Hệ thống Hỏi đáp Chính sách Tài chính (CSTC) – một kênh thông tin chính thống và hữu ích từ Bộ Tài chính.

Hệ thống hỏi đáp chính sách tài chính: “Trợ lý” đắc lực cho doanh nghiệp

Trước khi đi vào chi tiết các câu hỏi, hãy dành một chút thời gian để hiểu về công cụ tuyệt vời này. Hệ thống Hỏi đáp CSTC được xây dựng để giúp độc giả – những người như bạn và tôi – có thể tự tìm kiếm câu trả lời cho các vấn đề về chính sách tài chính, thuế, kế toán một cách nhanh chóng. Điểm đặc biệt là hệ thống có khả năng tìm kiếm theo ngữ nghĩa, cung cấp những cặp hỏi-đáp gần giống nhất với thắc mắc của bạn mà không cần phải chờ đợi gửi câu hỏi đi.

Điều này không chỉ tiết kiệm thời gian mà còn giúp bạn chủ động tiếp cận thông tin. Hệ thống còn trích dẫn các văn bản pháp luật liên quan, giúp bạn có cơ sở pháp lý vững chắc. Nếu vẫn chưa tìm thấy câu trả lời ưng ý, bạn hoàn toàn có thể đăng ký tài khoản và gửi câu hỏi trực tiếp, dễ dàng theo dõi tiến độ phản hồi.

Dưới đây, chúng ta sẽ cùng phân tích và làm rõ một số tình huống điển hình được nhiều người quan tâm, từ đó rút ra bài học và kinh nghiệm áp dụng cho chính doanh nghiệp của mình.

Giải đáp những tình huống “khó nhằn” từ thực tế kinh doanh

Từ nội dung hỏi đáp trên hệ thống, có thể thấy các doanh nghiệp và hộ kinh doanh đang đối mặt với rất nhiều vấn đề đa dạng, từ thủ tục hành chính đến cách áp dụng chính sách thuế phức tạp.

Kinh doanh sản phẩm số: Kê khai thuế thế nào cho đúng?

Một cá nhân kinh doanh chuyển từ bán ebook sang bán template câu lệnh AI trên website cá nhân. Anh ta băn khoăn:

• Làm thế nào để thay đổi tờ khai đăng ký kinh doanh? Đây là thao tác hành chính có thể thực hiện qua Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp hoặc tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp, thông báo thay đổi ngành nghề kinh doanh.
• Phân loại thuế: Sản phẩm số tự tạo, tự bán thuộc nhóm nào: Cung cấp hàng hóa hay Cung cấp dịch vụ? Về bản chất, template AI là một sản phẩm phần mềm được chuẩn hóa, khách hàng mua để sử dụng chứ không phải đặt làm riêng. Do đó, thông thường nó sẽ được xếp vào nhóm “Cung cấp hàng hóa” (hàng hóa phi vật thể). Tuy nhiên, cần căn cứ vào hợp đồng và bản chất giao dịch cụ thể để xác định chính xác.
• Mức thuế khi thu nhập vượt 500 triệu đồng: Đây là ngưỡng quan trọng. Khi tổng doanh thu năm vượt quá 500 triệu đồng, cá nhân kinh doanh sẽ phải chuyển sang kê khai thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN) theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu (thường là 1% GTGT và 0,5% TNCN, tùy ngành nghề), hoặc tính thuế TNCN theo biểu lũy tiến từng phần nếu đăng ký kê khai theo phương pháp kê khai. Việc này cần được thực hiện ngay từ kỳ tính thuế đầu tiên của năm mà dự kiến đạt ngưỡng. Bạn nên chủ động liên hệ với chi cục thuế quản lý để được hướng dẫn chuyển đổi phương pháp kê khai.

Dịch vụ y tế và phòng tiêm chủng: Ưu đãi thuế nào được áp dụng?

Một hộ kinh doanh phòng tiêm chủng dự kiến doanh thu trên 500 triệu đồng cần hiểu rõ:

• Thuế GTGT: Dịch vụ y tế, khám chữa bệnh cho người (bao gồm tiêm chủng) thuộc diện không chịu thuế GTGT theo quy định. Điều này có nghĩa bạn không phải nộp thuế GTGT đầu ra, nhưng cũng không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào của các chi phí liên quan (như thuốc, vật tư y tế, trang thiết bị).
• Thuế TNCN (đối với hộ kinh doanh): Với doanh thu dự kiến từ 500 triệu đến dưới 3 tỷ đồng, bạn sẽ phải kê khai và nộp thuế khoán (thuế TNCN) theo mức tỷ lệ nhất định trên doanh thu, tùy thuộc vào ngành nghề cụ thể được cơ quan thuế ấn định. Tỷ lệ % này do cơ quan thuế căn cứ vào tình hình địa bàn và loại hình dịch vụ để quyết định.

Lưu ý: Ưu đãi “không chịu thuế GTGT” áp dụng cho toàn bộ doanh thu từ dịch vụ y tế, khám chữa bệnh, tiêm chủng cho người. Bạn cần tách biệt rõ ràng doanh thu này với các hoạt động kinh doanh khác (nếu có) như bán vật tư y tế, thực phẩm chức năng… để kê khai thuế cho chính xác.

Bán voucher ăn uống: Xuất hóa đơn vào thời điểm nào sau Nghị định 70/2025?

Đây là vấn đề gây nhiều tranh cãi. Trước đây, theo công văn hướng dẫn, khi bán voucher, doanh nghiệp chỉ cần lập chứng từ thu, và chỉ xuất hóa đơn khi khách hàng đi ăn. Tuy nhiên, Nghị định 70/2025/NĐ-CP sửa đổi Điều 9 Nghị định 123/2020 quy định: “Trường hợp người cung cấp dịch vụ có thu tiền trước… thì thời điểm lập hóa đơn là thời điểm thu tiền”, với một số ngoại lệ (dịch vụ kế toán, kiểm toán, tư vấn tài chính, thuế, thẩm định giá…).

Dịch vụ ăn uống không nằm trong danh sách ngoại lệ. Do đó, về mặt nguyên tắc, kể từ khi Nghị định 70/2025 có hiệu lực (ngày 01/7/2025), việc thu tiền bán voucher ăn uống có thể phải xuất hóa đơn ngay tại thời điểm thu tiền. Đây là một thay đổi quan trọng mà các doanh nghiệp F&B cần đặc biệt lưu ý để tránh vi phạm về hóa đơn, chứng từ.

Mẹo nhỏ: Doanh nghiệp nên chủ động tìm hiểu văn bản hướng dẫn chính thức mới nhất từ Tổng cục Thuế về vấn đề này, hoặc tham khảo ý kiến tư vấn chuyên sâu để có cách xử lý phù hợp, đảm bảo tuân thủ pháp luật.

Cho thuê nhà với nhiều căn hộ: Phân bổ miễn thuế 500 triệu ra sao?

Đây là tình huống rất thực tế. Theo quy định, cá nhân cho thuê tài sản được miễn thuế TNCN và thuế GTGT trên phần doanh thu cho thuê từ 500 triệu đồng/năm trở xuống.

• Nếu cho thuê một nhà: Thu nhập tính thuế = Tổng doanh thu – 500 triệu (nếu doanh thu > 500 triệu).
• Nếu cho thuê nhiều nhà ở các địa chỉ khác nhau (có MST phụ khác nhau): Đây là điểm cần lưu ý. Việc miễn thuế 500 triệu đồng/năm là theo từng cá nhân, không phải theo từng tài sản hay từng MST phụ. Do đó, bạn cần tổng hợp toàn bộ doanh thu từ tất cả các hợp đồng cho thuê trong năm, trừ đi 500 triệu đồng để xác định thu nhập tính thuế chung. Sau đó, việc kê khai và nộp thuế tại từng chi cục thuế quản lý từng địa điểm có thể cần có sự phân bổ hợp lý hoặc kê khai tập trung theo hướng dẫn của cơ quan thuế.

Lời khuyên: Để tránh nhầm lẫn và sai sót, bạn nên thông báo với cơ quan thuế quản lý chính (nơi đăng ký MST chính) về việc có nhiều tài sản cho thuê ở các địa điểm khác nhau và xin ý kiến hướng dẫn cụ thể về phương pháp kê khai, nộp thuế cho phù hợp.

Những vấn đề chuyên sâu khác cần lưu tâm

Ngoài các tình huống trên, hệ thống CSTC còn ghi nhận nhiều câu hỏi phức tạp khác, cho thấy sự đa dạng trong hoạt động sản xuất kinh doanh:

• Dự phòng tiền lương: Việc trích lập quỹ dự phòng tiền lương theo Thông tư 78 (tối đa 17% quỹ lương thực hiện) là một công cụ quản trị tài chính. Tuy nhiên, về mặt hạch toán kế toán, khoản dự phòng này phải đáp ứng các điều kiện ghi nhận của Chuẩn mực kế toán số 18 về “Các khoản dự phòng, nợ tiềm tàng và tài sản tiềm tàng”. Doanh nghiệp cần mở sổ theo dõi chi tiết và hạch toán vào tài khoản 352 – Dự phòng phải trả.
• Thuế tiêu thụ đặc biệt với nước giải khát: Luật Thuế TTĐB 66/2025/QH15 mở rộng đối tượng chịu thuế sang nước giải khát có đường >5g/100ml. Câu hỏi về sản phẩm yến chưng với hàm lượng đường 8.21g/100ml cho thấy ranh giới áp dụng rất mong manh. Việc xác định một sản phẩm là “thực phẩm dinh dưỡng” hay “nước giải khát” sẽ quyết định nghĩa vụ thuế lớn. Doanh nghiệp cần căn cứ vào tiêu chuẩn công bố, công thức, và cách thức quảng bá sản phẩm để có lập luận chắc chắn.
• Chi phí cho khách hàng nước ngoài: Các khoản chi tiếp đón, vé máy bay, khách sạn cho đối tác, khách hàng nước ngoài không phải là nhân viên công ty, về nguyên tắc không cấu thành thu nhập chịu thuế TNCN của họ. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần lưu giữ đầy đủ hồ sơ chứng minh mục đích công việc (lịch trình, biên bản làm việc, hợp đồng hợp tác) và xác nhận rằng không có bất kỳ hợp đồng lao động hay thanh toán tiền lương, tiền công nào với các cá nhân này.

Lời nhắn nhủ từ một chuyên gia tư vấn

Hành trình kinh doanh chưa bao giờ là dễ dàng, đặc biệt trong một môi trường pháp lý không ngừng hoàn thiện và cập nhật như hiện nay. Những băn khoăn, thắc mắc bạn đang gặp phải cũng chính là những trăn trở chung của cộng đồng doanh nghiệp. Điều quan trọng nhất không phải là không bao giờ mắc sai sót, mà là tinh thần chủ động tìm hiểu, học hỏi và tuân thủ.

Việc nắm bắt kịp thời các chính sách mới, như những thay đổi từ Nghị định 70/2025 hay Luật Thuế TTĐB 2025, không chỉ giúp bạn tránh được các rủi ro pháp lý, mà còn có thể tối ưu hóa nghĩa vụ tài chính, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Hãy xem việc tuân thủ pháp luật về thuế, kế toán không phải là gánh nặng, mà là một phần thiết yếu trong chiến lược quản trị rủi ro và xây dựng thương hiệu tin cậy.

Hy vọng rằng thông qua những phân tích trên, bạn đã có thêm góc nhìn và kiến thức để tự tin hơn trong việc xử lý các vấn đề tài chính – kế toán – thuế của mình. Hãy luôn nhớ, bạn không đơn độc. Các kênh thông tin chính thống như Hệ th