Cập nhật chính sách tài chính thuế mới 2026 cho doanh nghiệp

Trong hành trình xây dựng và phát triển doanh nghiệp, có lẽ một trong những điều khiến các nhà quản lý, chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ, hay cả những hộ kinh doanh cá thể cảm thấy “choáng ngợp” nhất chính là biển thông tin chính sách, văn bản pháp luật luôn được cập nhật không ngừng. Mỗi ngày, từ các cổng thông tin chính thức, hàng loạt nghị định, thông tư, quyết định mới được ban hành, mang theo những thay đổi có thể tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh, chiến lược tài chính và nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp. Việc không nắm bắt kịp thời không chỉ là bỏ lỡ cơ hội mà đôi khi còn tiềm ẩn những rủi ro pháp lý không đáng có. Bài viết này sẽ cùng bạn “lọc sóng” giữa biển thông tin, điểm qua những chính sách mới nổi bật và chia sẻ cách doanh nghiệp có thể chủ động tiếp cận, ứng phó một cách hiệu quả.

Biến động chính sách đầu năm 2026: Những điểm nhấn doanh nghiệp cần lưu tâm

Đầu năm 2026, Chính phủ tiếp tục thể hiện quyết tâm cải cách mạnh mẽ thông qua một loạt văn bản pháp luật mới. Việc hiểu rõ bản chất và phạm vi ảnh hưởng của những thay đổi này là bước đầu tiên để doanh nghiệp điều chỉnh kế hoạch và vận hành phù hợp.

Nghị định 57/2026/NĐ-CP: Tái cấu trúc vốn nhà nước tại doanh nghiệp và tác động lan tỏa

Ban hành ngày 12/02/2026, Nghị định số 57/2026/NĐ-CP về cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp là một văn bản quan trọng, không chỉ với các doanh nghiệp nhà nước mà còn tạo ra môi trường cạnh tranh mới cho khu vực tư nhân và FDI.

Nghị định này thể hiện rõ định hướng của Nhà nước trong việc sắp xếp, thoái vốn một cách bài bản tại nhiều doanh nghiệp, tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực then chốt. Điều này mở ra cơ hội lớn về nguồn vốn, công nghệ và thị phần cho các doanh nghiệp tư nhân và nhà đầu tư nước ngoài có tiềm lực.

Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, đây có thể là thời cơ để tham gia vào các chuỗi cung ứng mới, hoặc mua lại một phần tài sản, dây chuyền công nghệ từ các doanh nghiệp nhà nước được cổ phần hóa. Tuy nhiên, cần chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt tài chính và năng lực quản trị để tận dụng cơ hội này.

Dự thảo Nghị định về quyết toán vốn đầu tư dự án: Siết chặt quản lý, minh bạch tài chính

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến cho Dự thảo Nghị định quy định về quyết toán vốn đầu tư dự án. Đây là tín hiệu cho thấy việc quản lý, sử dụng vốn đầu tư, đặc biệt là vốn ngân sách và vốn nhà nước, sẽ ngày càng chặt chẽ và minh bạch hơn.

Dù là doanh nghiệp tư nhân, nhưng nếu tham gia các dự án có sử dụng vốn nhà nước, hợp đồng PPP, BT, BOT… thì việc nắm rõ quy trình quyết toán mới là vô cùng quan trọng. Nó giúp doanh nghiệp:

• Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, đúng quy định ngay từ khi triển khai dự án, tránh tình trạng thiếu sót, chắp vá khi quyết toán.
• Quản lý dòng tiền và chi phí hiệu quả hơn, đảm bảo tính hợp lý, hợp lệ của các khoản chi.
• Giảm thiểu rủi ro tranh chấp, chậm thanh toán từ phía chủ đầu tư là Nhà nước do vướng mắc về thủ tục quyết toán.

Mẹo nhỏ: Doanh nghiệp nên thiết lập hệ thống kế toán dự án riêng biệt ngay từ đầu, theo dõi chi tiết từng nguồn vốn, hạng mục chi. Lưu trữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ liên quan đến mọi khoản chi phí phát sinh.

Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt với Campuchia: Cơ hội mở rộng thị trường

Nghị định 56/2026/NĐ-CP ban hành Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt để thực hiện Thỏa thuận thúc đẩy thương mại song phương Việt Nam – Campuchia giai đoạn 2025-2026. Đây là tin vui cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đặc biệt là những doanh nghiệp có hoạt động thương mại với thị trường láng giềng này.

Việc áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt sẽ giúp:

• Giảm chi phí đầu vào đối với nguyên liệu, máy móc nhập khẩu từ Campuchia.
• Tăng sức cạnh tranh về giá cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam vào Campuchia.
• Thúc đẩy chuỗi cung ứng xuyên biên giới, tạo điều kiện cho doanh nghiệp hai nước hợp tác sâu rộng hơn.

Các doanh nghiệp cần tìm hiểu kỹ danh mục mặt hàng được hưởng ưu đãi và các quy tắc xuất xứ đi kèm để tối ưu hóa lợi ích từ chính sách này.

Chủ động tiếp cận và ứng phó với chính sách: Bí quyết cho doanh nghiệp thời đại số

Đừng để bản thân rơi vào thế bị động, luôn “chạy theo” chính sách. Với sự phát triển của chính phủ điện tử, doanh nghiệp hoàn toàn có thể chủ động nắm bắt thông tin và có kế hoạch ứng phó từ sớm.

Kênh thông tin chính thống: Đừng bỏ qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia và Cổng TTĐT Chính phủ

Nguồn tin đáng tin cậy nhất luôn là các kênh chính thức. Hai địa chỉ vàng mà mọi doanh nghiệp nên đặt trong bookmark là:

• Cổng Thông tin điện tử Chính phủ (chinhphu.vn): Nơi cập nhật nhanh nhất các văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành, ý kiến chỉ đạo điều hành, thông cáo báo chí. Mục “Hệ thống văn bản” và “Góp ý dự thảo” đặc biệt hữu ích.
• Cổng Dịch vụ công Quốc gia: Không chỉ để thực hiện thủ tục hành chính, đây còn là nơi tập hợp các văn bản pháp luật theo lĩnh vực, cung cấp dịch vụ tra cứu văn bản rất tiện lợi.

Thói quen tốt: Dành 15 phút mỗi sáng hoặc đầu tuần để lướt qua các tiêu đề mới trên chinhphu.vn. Đọc lướt để nắm bắt xu hướng chính sách chung, và đọc sâu những văn bản liên quan trực tiếp đến ngành nghề của mình.

Tận dụng cơ hội từ “Góp ý dự thảo”

Một điểm rất tiến bộ trong quy trình xây dựng pháp luật hiện nay là hầu hết các dự thảo nghị định, thông tư quan trọng đều được đăng tải công khai để lấy ý kiến doanh nghiệp và người dân. Đây không chỉ là quyền lợi, mà còn là cơ hội quý giá để doanh nghiệp đóng góp tiếng nói, giúp chính sách sát với thực tế sản xuất kinh doanh hơn.

Ví dụ, ngay tại thời điểm này, dự thảo Thông tư hướng dẫn về thuế trên thị trường tài sản mã hóa đang được lấy ý kiến. Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ tài chính (Fintech) nên tích cực nghiên cứu và gửi ý kiến phản hồi có trách nhiệm.

Tiếng nói tập thể từ cộng đồng doanh nghiệp thường có trọng lượng lớn. Hiệp hội ngành nghề thường là đơn vị tổng hợp và gửi ý kiến chính thức. Hãy tham gia và đóng góp ý kiến cho hiệp hội của mình.

Xây dựng quy trình nội bộ để “lọc” và “chuyển hóa” chính sách

Thông tin chỉ thực sự có giá trị khi được chuyển hóa thành hành động. Doanh nghiệp, dù quy mô nhỏ, cũng nên có một quy trình đơn giản để xử lý thông tin chính sách:

1. Phân công trách nhiệm: Ai là người theo dõi chính sách? (Có thể là chủ doanh nghiệp, kế toán trưởng, trợ lý hành chính-pháp chế).
2. Đánh giá tác động: Khi có văn bản mới, cần trả lời câu hỏi: Văn bản này ảnh hưởng đến phòng ban/hoạt động nào? (Thuế, kế toán, nhân sự, xuất nhập khẩu, sản xuất…).
3. Lập kế hoạch hành động: Cần thay đổi quy trình nội bộ nào? Cần điều chỉnh hợp đồng, báo giá ra sao? Cần đào tạo lại nhân viên về quy định mới không?
4. Thực thi và giám sát: Triển khai các thay đổi và theo dõi hiệu quả, điều chỉnh nếu cần.

Lời khuyên chuyên môn: Kế toán và thuế trong bối cảnh chính sách liên tục thay đổi

Lĩnh vực kế toán và thuế luôn là “tâm bão” của các thay đổi chính sách. Để không bị lạc nhịp, hãy ghi nhớ những nguyên tắc sau:

• Luôn cập nhật hệ thống kế toán: Phần mềm kế toán cần được cập nhật để phù hợp với các thay đổi về biểu mẫu, chế độ kế toán, thuế suất (VAT, thuế TNDN, thuế TNCN…).
• Chú trọng hóa đơn điện tử: Xu hướng quản lý thuế thông qua hóa đơn điện tử ngày càng mạnh mẽ. Hãy đảm bảo tuân thủ tuyệt đối về việc lập, gửi nhận, lưu trữ hóa đơn điện tử theo quy định mới nhất.
• Thận trọng với các khoản chi phí được trừ và không được trừ: Khi có thông tư hướng dẫn mới về thuế TNDN, cần rà soát lại ngay chính sách chi tiêu nội bộ, đảm bảo các khoản chi phí đều hợp lý, hợp lệ và có đủ hóa đơn chứng từ.
• Tìm kiếm sự tư vấn chuyên nghiệp khi cần: Đối với những thay đổi phức tạp (như chuyển đổi số hóa kế toán, các giao dịch xuyên biên giới, chính sách thuế mới cho ngành đặc thù), việc tham vấn ý kiến từ các chuyên gia kế toán, thuế có kinh nghiệm là sự đầu tư thông minh, giúp tránh sai sót tốn kém.

Hành trình kinh doanh chưa bao giờ là dễ dàng, đặc biệt trong một môi trường năng động và luôn đổi mới như Việt Nam. Tuy nhiên, chính sự thay đổi không ngừng của chính sách lại là minh chứng cho một nền kinh tế sống động, đang trên đà hội nhập sâu rộng và hoàn thiện thể chế. Thay vì xem đó là gánh nặng, chúng ta hãy xem đây là một phần tất yếu của “luật chơi” và là cơ hội để những doanh nghiệp chủ động, linh hoạt vươn lên dẫn đầu.

Việc trang bị cho mình thói quen cập nhật thông tin, xây dựng văn hóa tuân thủ từ bên trong và sẵn sàng thích ứng sẽ biến những thách thức từ chính sách thành lợi thế cạnh tranh bền vững. Hãy nhớ rằng, sự minh bạch và tuân thủ pháp luật không chỉ giúp bạn ngủ ngon hơn mỗi đêm, mà còn là thương hiệu đáng tin cậy nhất để đối tác và khách hàng gửi gắm niềm tin.

Để không bỏ lỡ những phân tích chuyên sâu và cập nhật nhanh nhất về chính sách tài chính – kế toán – thuế, bạn có thể theo dõi thêm các bài viết tư vấn giá trị từ đội ngũ chuyên gia tại website