Cập nhật chính sách thuế và pháp lý mới nhất cho doanh nghiệp

Trong hành trình xây dựng và phát triển doanh nghiệp, có lẽ không ít lần bạn cảm thấy như đang đi trên một con đường đầy biến động. Môi trường kinh doanh thay đổi từng ngày, các quy định pháp lý và thuế được cập nhật liên tục, trong khi áp lực cạnh tranh và nhu cầu tối ưu chi phí ngày càng lớn. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, việc nắm bắt kịp thời các thay đổi về chính sách không chỉ là yêu cầu tuân thủ, mà còn là chìa khóa then chốt để doanh nghiệp của bạn vững vàng, cạnh tranh và tạo ra giá trị bền vững. Bài viết này sẽ đồng hành cùng bạn, những nhà quản lý, chủ doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp vừa và nhỏ hay hộ kinh doanh cá thể, để cùng làm chủ những thay đổi quan trọng trong lĩnh vực thuế và pháp lý tại Việt Nam.

Bức tranh tổng thể: Môi trường thuế và pháp lý Việt Nam đang chuyển mình

Chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên của sự chuyển đổi. Chính phủ Việt Nam luôn nỗ lực cải cách, hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch và hội nhập sâu rộng. Điều này đồng nghĩa với việc các quy định về thuế, hải quan, lao động, đầu tư… liên tục được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn và các cam kết quốc tế.

Bối cảnh kinh doanh và thuế đã thay đổi rất nhiều, trong khi tốc độ và mức độ phức tạp của những thay đổi vẫn tiếp tục tăng lên. Các doanh nghiệp đang điều chỉnh cho cân bằng các ưu tiên cạnh tranh lẫn nhau, và đảm bảo họ duy trì sự tuân thủ trong khi vẫn gia tăng được giá trị.

Đối với cơ quan thuế, chiến lược đang dần chuyển dịch từ kiểm tra, thanh tra truyền thống sang quản lý rủi ro dựa trên dữ liệu số (e-Tax). Việc áp dụng công nghệ thông tin, kết nối dữ liệu giữa các cơ quan (Thuế, Hải quan, Ngân hàng…) giúp nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về tính chính xác, minh bạch trong kê khai và nộp thuế của doanh nghiệp.

Những điểm nóng cần lưu ý: Cập nhật chính sách thuế và pháp lý mới nhất

Để chủ động trong hoạt động sản xuất kinh doanh, việc theo dõi sát sao các thay đổi chính sách là vô cùng quan trọng. Dưới đây là một số lĩnh vực trọng tâm mà doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm.

Thuế giá trị gia tăng (VAT) và hóa đơn điện tử

Hóa đơn điện tử đã trở thành quy định bắt buộc. Việc sử dụng không chỉ giúp tối ưu chi phí, thời gian mà còn giảm thiểu rủi ro về hóa đơn giả, hóa đơn không hợp lệ. Doanh nghiệp cần đảm bảo hệ thống phần mềm kế toán của mình kết nối suôn sẻ với cổng thông tin của cơ quan thuế, tuân thủ đúng định dạng và thời hạn lập, gửi, lưu trữ hóa đơn.

• Mẹo nhỏ: Thiết lập quy trình nội bộ rõ ràng cho việc phát hành, nhận và xử lý hóa đơn điện tử. Đào tạo nhân viên liên quan (kế toán, bán hàng, mua hàng) để tránh sai sót.
• Lưu ý: Các trường hợp được áp dụng mức thuế suất VAT 0%, 5%, 8% (theo Nghị quyết 110/2023/QH15) cần được theo dõi và áp dụng chính xác trên hóa đơn.

Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và chuyển giá

Với sự hiện diện ngày càng nhiều của các tập đoàn đa quốc gia và giao dịch nội bộ, vấn đề chuyển giá (giá giao dịch liên kết) luôn nằm trong tầm ngắm của cơ quan thuế. Việt Nam đang ngày càng siết chặt quy định này, yêu cầu doanh nghiệp phải lập và lưu trữ hồ sơ chuyển giá, kê khai các giao dịch liên kết.

Các doanh nghiệp có giao dịch liên kết xuyên biên giới cần xây dựng chính sách chuyển giá phù hợp, có căn cứ kinh tế rõ ràng và tuân thủ nguyên tắc giao dịch độc lập (Arm’s Length Principle). Việc chuẩn bị hồ sơ chuyển giá đầy đủ không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là “tấm khiên” bảo vệ doanh nghiệp trước các cuộc thanh tra, kiểm tra thuế.

• Bí quyết: Doanh nghiệp nên có sự chuẩn bị từ sớm, thường xuyên rà soát các giao dịch với bên liên kết (công ty mẹ, công ty con, đối tác đặc biệt). Sử dụng các phương pháp định giá phù hợp và lưu giữ tài liệu chứng minh.
• Công thức cần nhớ: Mức độ tuân thủ cao = Hồ sơ chuyển giá đầy đủ + Phương pháp định giá phù hợp + Tài liệu so sánh thị trường.

Pháp luật lao động và bảo hiểm

Bộ Luật Lao động sửa đổi cùng các nghị định hướng dẫn đã mang đến nhiều thay đổi về hợp đồng lao động, giờ làm, tiền lương, điều kiện làm việc… Đồng thời, mức đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế cũng có những điều chỉnh định kỳ. Việc nắm rõ và thực hiện đúng không chỉ giúp doanh nghiệp tránh bị xử phạt mà còn xây dựng được văn hóa doanh nghiệp tích cực, giữ chân người tài.

Thủ tục hải quan và thương mại quốc tế

Đối với doanh nghiệp FDI hoặc có hoạt động xuất nhập khẩu, việc am hiểu các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) mà Việt Nam tham gia (như CPTPP, EVFTA, UKVFTA, RCEP…) là một lợi thế cạnh tranh lớn. Hiểu rõ quy tắc xuất xứ, thủ tục chứng từ để được hưởng ưu đãi thuế quan là chìa khóa giảm chi phí đầu vào, tăng sức cạnh tranh cho sản phẩm.

Chiến lược ứng phó: Từ tuân thủ thụ động đến chủ động tạo giá trị

Đứng trước những thay đổi, doanh nghiệp không nên chỉ dừng lại ở việc “đối phó”. Thay vào đó, hãy xây dựng một chiến lược quản trị thuế và pháp lý bài bản, biến thách thức thành cơ hội.

Xây dựng văn hóa tuân thủ từ bên trong

Tuân thủ pháp luật phải trở thành một phần trong văn hóa doanh nghiệp, xuất phát từ nhận thức của lãnh đạo đến từng nhân viên. Điều này bắt đầu bằng việc thiết lập các quy trình nội bộ rõ ràng, đào tạo định kỳ cho đội ngũ kế toán, nhân sự, kinh doanh về các quy định mới.

Ứng dụng công nghệ vào quản trị tài chính – thuế

Đầu tư vào phần mềm kế toán – thuế chuyên nghiệp, có khả năng kết nối với cơ quan thuế và cập nhật tự động các biểu mẫu, chính sách mới là xu hướng tất yếu. Công nghệ giúp giảm thiểu sai sót thủ công, tiết kiệm thời gian, cung cấp báo cáo tức thời và tăng cường khả năng kiểm soát.

Lộ trình số hóa: Sổ sách giấy -> Phần mềm kế toán đơn lẻ -> Phần mềm ERP tích hợp -> Kết nối trực tiếp với Cổng thông tin điện tử Nhà nước.

Lập kế hoạch thuế chiến lược

Thay vì chỉ tính toán nghĩa vụ thuế khi kết thúc năm tài chính, doanh nghiệp nên có kế hoạch thuế ngay từ đầu năm và điều chỉnh linh hoạt trong quá trình hoạt động. Điều này bao gồm việc tận dụng hợp pháp các ưu đãi thuế (ví dụ: ưu đãi cho dự án đầu tư mới, doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp trong khu công nghiệp), lựa chọn phương pháp tính thuế tối ưu, và cơ cấu các giao dịch một cách hiệu quả.

Chuẩn bị sẵn sàng cho thanh tra, kiểm tra

Một doanh nghiệp được chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ tự tin hơn rất nhiều khi đón tiếp đoàn thanh tra. Hãy coi đây là cơ hội để thể hiện sự minh bạch và chuyên nghiệp. Công tác chuẩn bị bao gồm:

• Sắp xếp, lưu trữ đầy đủ và khoa học các chứng từ, hóa đơn, hợp đồng, sổ sách theo quy định.
• Rà soát trước các vấn đề tiềm ẩn rủi ro (như chuyển giá, chi phí không hợp lý, hóa đơn không hợp lệ).
• Phân công người phụ trách chính, am hiểu mọi hoạt động của doanh nghiệp để làm việc với cơ quan chức năng.

Lời khuyên dành riêng cho từng đối tượng doanh nghiệp

Đối với doanh nghiệp FDI:

Bạn thường có cơ cấu phức tạp, giao dịch xuyên biên giới nhiều. Hãy tập trung vào:

• Chuyển giá: Đây là ưu tiên hàng đầu. Hãy đảm bảo chính sách chuyển giá toàn cầu phù hợp với quy định Việt Nam.
• FTA: Tận dụng tối đa các ưu đãi từ FTA để tối ưu chuỗi cung ứng và chi phí.
• Báo cáo tài chính hợp nhất & IFRS: Chuẩn bị cho xu hướng áp dụng các chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế.

Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs):

Nguồn lực có hạn, nhưng không có nghĩa là bỏ qua việc tuân thủ. Chiến lược của bạn nên là:

• Tối ưu hóa công cụ: Sử dụng phần mềm kế toán phù hợp với quy mô, giá cả hợp lý nhưng vẫn đảm bảo tuân thủ (hóa đơn điện tử, báo cáo thuế).
• Tận dụng ưu đãi: Chủ động tìm hiểu các ưu đãi thuế dành riêng cho SMEs, doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
• Thuê ngoài chuyên môn: Đối với các vấn đề phức tạp (chuyển giá, giao dịch quốc tế), việc thuê tư vấn chuyên nghiệp có thể tiết kiệm chi phí hơn là tự mò mẫm và mắc sai lầm.

Đối với hộ kinh doanh cá thể:

Đơn giản hóa và nắm vững những điều cốt lõi:

• Phương pháp tính thuế: Hiểu rõ mình đang áp dụng phương pháp kê khai hay khoán thuế. Giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ chi phí.
• Hóa đơn điện tử: Sử dụng dịch vụ phát hành hóa đơn điện tử của các nhà cung cấp được cơ quan thuế chấp thuận.
• Cập nhật thông tin: Theo dõi các thông báo từ chi cục thuế quản lý trực tiếp, tham gia các buổi tập huấn miễn phí dành cho hộ kinh doanh.

Hành trình tuân thủ thuế và pháp lý chưa bao giờ là dễ dàng, nhưng nó chính là nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của mọi doanh nghiệp. Khi bạn xem việc tuân thủ không chỉ là nghĩa vụ mà còn là một phần của chiến lược quản trị rủi ro và tạo dựng uy tín, mọi thứ sẽ trở nên rõ ràng và có giá trị hơn. Mỗi thay đổi từ phía Nhà nước đều hướng tới mục tiêu chung là một môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch và phát triển. Là những người đồng hành trên thương trường, việc của chúng ta là chủ động nắm bắt, thích nghi và tận dụng những cơ hội từ chính sự thay đổi ấy.

Hy vọng những chia sẻ trên đây sẽ là nguồn tham khảo hữu ích, giúp bạn và doanh nghiệp của mình thêm vững tin trên hành trình phía trước. Hãy lu