Kiểm toán bắt buộc theo Nghị định 90/2025 áp dụng từ năm nào?

Trong hành trình vận hành doanh nghiệp, có lẽ không ít lần bạn cảm thấy “đau đầu” trước những thay đổi về chính sách tài chính, kế toán. Đặc biệt, với các quy định mới liên quan đến kiểm toán bắt buộc, nhiều doanh nghiệp, từ FDI đến các công ty vừa và nhỏ, đều có chung một câu hỏi: Quy định này có áp dụng cho mình không, và nếu có thì thực hiện từ khi nào? Một câu hỏi rất cụ thể gần đây về Nghị định 90/2025 đã nhận được hướng dẫn chính thức từ Bộ Tài chính, và đây chính là thông tin quan trọng mà mọi chủ doanh nghiệp cần nắm rõ để chủ động trong kế hoạch tài chính của mình.

Kiểm Toán Bắt Buộc Cho Doanh Nghiệp Quy Mô Lớn: Điều Kiện Và Tiêu Chí

Theo quy định tại Luật Kiểm toán độc lập và được chi tiết hóa bởi Nghị định 90/2025/NĐ-CP, các doanh nghiệp có quy mô lớn thuộc diện bắt buộc phải kiểm toán Báo cáo tài chính (BCTC) hàng năm. Vậy, thế nào là “doanh nghiệp quy mô lớn”?

Doanh nghiệp được xác định là có quy mô lớn nếu thỏa mãn ít nhất 2 trong 3 tiêu chí sau đây trong năm tài chính:

• Số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm: Trên 200 người.
• Tổng doanh thu của năm: Trên 300 tỷ đồng.
• Tổng tài sản: Trên 100 tỷ đồng (tính đến thời điểm cuối năm tài chính).

Đây là ngưỡng quan trọng giúp doanh nghiệp tự đánh giá. Nếu công ty bạn đạt 2/3 tiêu chí này, bạn đã thuộc nhóm đối tượng phải thực hiện kiểm toán bắt buộc. Việc này không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cơ hội để nâng cao uy tín, minh bạch hoạt động và thu hút đầu tư.

Thời Điểm Áp Dụng: Câu Trả Lời Chính Thức Từ Bộ Tài Chính

Đây chính là điểm gây nhiều băn khoăn nhất. Giả sử, khi xét BCTC năm 2024, doanh nghiệp của bạn lần đầu tiên đạt đủ 2/3 tiêu chí trên. Vậy, BCTC năm 2024 đó có bắt buộc phải kiểm toán không? Câu hỏi này đã được Bộ Tài chính giải đáp rõ ràng thông qua Cục Quản lý Giám sát Kế toán, Kiểm toán (Cục QLKT).

Quy Định Chuyển Tiếp Rõ Ràng

Theo khoản 2 Điều 4 Nghị định 90/2025, có một điều khoản chuyển tiếp rất quan trọng:

“Các doanh nghiệp có tổng doanh thu, tổng tài sản trên báo cáo tài chính cho năm tài chính 2024, sử dụng lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân của năm 2024 nếu thỏa mãn quy định… sẽ thực hiện kiểm toán bắt buộc đối với báo cáo tài chính cho năm tài chính 2025 trở đi.”

Nói một cách dễ hiểu:

• Đối với BCTC năm tài chính 2024: Dù doanh nghiệp có đạt tiêu chí quy mô lớn hay không, vẫn KHÔNG bắt buộc phải kiểm toán theo quy định mới này.
• Thời điểm bắt buộc: Áp dụng cho BCTC năm tài chính 2025 trở đi. Điều này có nghĩa là, nếu năm 2024 bạn đạt ngưỡng, thì BCTC lập cho năm 2025 (thường nộp vào năm 2026) mới là báo cáo đầu tiên cần được kiểm toán bắt buộc.

Kiểm Toán Tự Nguyện Vẫn Được Khuyến Khích

Bộ Tài chính cũng lưu ý, nếu doanh nghiệp có nhu cầu (ví dụ: để vay vốn ngân hàng, gọi vốn đầu tư, hoặc đơn giản là muốn rà soát lại hệ thống tài chính), hoàn toàn có thể tự nguyện kiểm toán BCTC năm 2024 theo quy định chung. Đây là một hành động thể hiện sự chuyên nghiệp và trách nhiệm của doanh nghiệp.

Lời Khuyên Thực Tế Cho Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ, Hộ Kinh Doanh

Dù quy định này nhắm vào doanh nghiệp quy mô lớn, nhưng các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) và hộ kinh doanh cũng cần lưu tâm. Sự phát triển là điều tất yếu, và ngày hôm nay bạn là SME, ngày mai có thể chạm ngưỡng “quy mô lớn”.

1. Chủ Động Theo Dõi Và Đánh Giá

• Hãy thiết lập hệ thống theo dõi 3 chỉ số then chốt: doanh thu, tổng tài sản, và số lao động tham gia BHXH một cách thường xuyên, ít nhất là vào cuối mỗi quý.
• Sử dụng công cụ đơn giản như bảng tính Excel hoặc phần mềm kế toán để dự báo sớm khả năng đạt ngưỡng.

2. Chuẩn Bị Tâm Thế Và Ngân Sách

Kiểm toán bắt buộc đi kèm với chi phí. Khi doanh nghiệp gần chạm ngưỡng, hãy bắt đầu lên kế hoạch tài chính cho khoản chi này. Việc tìm hiểu và lựa chọn một công ty kiểm toán uy tín, phù hợp với ngành nghề và quy mô của mình cũng cần thời gian.

3. Rà Soát Và Chuẩn Hóa Hệ Thống Kế Toán Ngay Từ Bây Giờ

Đây là bí quyết quan trọng nhất. Một hệ thống kế toán minh bạch, đầy đủ chứng từ không chỉ giúp việc kiểm toán diễn ra suôn sẻ, tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn giúp chính bạn nắm rõ “sức khỏe” doanh nghiệp. Hãy xem đây là cơ hội để nâng cấp trình độ quản trị tài chính nội bộ. Mẹo nhỏ: Hãy đảm bảo mọi hóa đơn, chứng từ đều được lưu trữ đầy đủ, số hóa nếu có thể. Việc phân loại và sắp xếp chứng từ khoa học sẽ là "cứu cánh" khi kiểm toán viên yêu cầu.

Những Câu Hỏi Liên Quan Khác Được Nhiều Doanh Nghiệp Quan Tâm

Từ nội dung gốc, chúng ta thấy còn rất nhiều vấn đề “nóng” khác mà cộng đồng doanh nghiệp đang tìm kiếm câu trả lời chính thống từ Bộ Tài chính. Dưới đây là một số vấn đề tiêu biểu:

• Áp dụng chế độ kế toán mới (Thông tư 99/2025): Thời điểm áp dụng với doanh nghiệp có năm tài chính khác năm dương lịch, cách xử lý tỷ giá ngoại tệ theo quy định mới.
• Xử lý số dư tài khoản khi chuyển đổi chế độ kế toán: Cách xử lý số dư TK 161, 461 khi chuyển từ Thông tư 200 sang Thông tư 99.
• Quy định về kế toán trưởng: Tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm kế toán trưởng/phụ trách kế toán theo Luật Kế toán mới, đặc biệt là ở các cơ quan hành chính cấp xã.
• Lập BCTC hợp nhất: Trường hợp doanh nghiệp hợp nhất trong năm thì việc lập BCTC hợp nhất được thực hiện như thế nào, thời điểm nào.

Mỗi vấn đề trên đều cần một bài phân tích chuyên sâu riêng. Điều này cho thấy, việc liên tục cập nhật thông tin và tìm kiếm hướng dẫn chính thống là vô cùng cần thiết để doanh nghiệp hoạt động an toàn và hiệu quả.

Hành trình kinh doanh chưa bao giờ là dễ dàng, đặc biệt trong một môi trường pháp lý không ngừng hoàn thiện. Những thay đổi về chính sách tài chính, kế toán, thuế đôi khi có thể khiến chúng ta cảm thấy nặng nề. Nhưng hãy nhìn nhận chúng một cách tích cực: đây là những bước đi cần thiết để xây dựng một nền tảng kinh doanh minh bạch, bền vững và có trách nhiệm. Việc tuân thủ không chỉ giúp bạn tránh được các rủi ro pháp lý mà còn xây dựng niềm tin vững chắc với đối tác, nhà đầu tư và cả cơ quan quản lý nhà nước. Hãy xem mỗi quy định mới như một cơ hội để hoàn thiện chính mình và doanh nghiệp của bạn.

Để không bỏ lỡ những thông tin mới nhất, chính xác nhất về chính sách tài chính – kế toán – thuế, bạn có thể tham khảo thêm các nguồn tin chính thống từ Bộ Tài chính hoặc theo dõi các phân tích, tư vấn giá trị từ các chuyên gia. Mọi thắc mắc cần giải đáp, đừng ngần ngại tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn để có những bước đi vững chắc trên con đường phát triển doanh nghiệp.

Bạn hãy theo dõi các thông tin mới nhất và các tư vấn chuyên sâu từ đội ngũ chuyên gia tại website ConsultX và Facebook ConsultX để luôn cập nhật và sẵn sàng cho mọi thay đổi.

Nguồn Tham Khảo Chính

• Nghị định số 90/2025/NĐ-CP ngày 14/4/2025 sửa đổi, bổ sung Nghị định 17/2012/NĐ-CP.
• Luật Kiểm toán độc lập số 67/2011/QH12, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 56/2024/QH15.
• Ý kiến hướng dẫn chính thức của Cục Quản lý Giám sát Kế toán, Kiểm toán (Bộ Tài chính) về phiếu câu hỏi số 041125-7.
• Các Thông tư hướng dẫn kế toán hiện hành: TT 24/2024/TT-BTC, TT 99/2025/TT-BTC, TT 200/2014/TT-BTC.