Định hướng kinh tế 2026 và cơ hội cho doanh nghiệp Việt

Nếu bạn là một doanh nghiệp FDI, một chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ, hay một hộ kinh doanh cá thể, chắc hẳn bạn đã quen với cảm giác “chạy đua” cùng thời gian. Mỗi ngày là một chuỗi những quyết định về sản xuất, nhân sự, thị trường và đặc biệt là tài chính. Trong dòng chảy không ngừng của nền kinh tế, việc nắm bắt kịp thời những định hướng, chính sách lớn từ cấp vĩ mô không chỉ là câu chuyện của những con số trên báo cáo, mà còn là la bàn định hướng cho sự phát triển bền vững của chính doanh nghiệp bạn. Năm 2025 khép lại với nhiều dấu ấn tích cực, và năm 2026 mở ra với những kỳ vọng mới, nơi mỗi doanh nghiệp, dù lớn hay nhỏ, đều có thể tìm thấy cơ hội để bứt phá.

Bức tranh kinh tế 2025: Nền tảng vững chắc cho giai đoạn tăng tốc

Nhìn lại năm 2025, ngành Công Thương Việt Nam đã có một năm bứt phá mạnh mẽ. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lần đầu tiên vượt mốc 900 tỷ USD, một con số biết nói về sức mạnh hội nhập và năng lực sản xuất. Đằng sau con số ấn tượng đó là sự đóng góp không nhỏ của hàng vạn doanh nghiệp, từ những tập đoàn lớn đến các công ty vừa và nhỏ, các hộ kinh doanh – những “tế bào” quan trọng của nền kinh tế.

Thành công của nền kinh tế được xây dựng từ sự nỗ lực của từng doanh nghiệp. Một chính sách minh bạch, một môi trường kinh doanh thông thoáng chính là chất xúc tác mạnh mẽ nhất để doanh nghiệp cất cánh.

Điểm sáng dễ nhận thấy là sự tăng trưởng ngoạn mục của lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo. Tại nhiều địa phương như Quảng Ninh, lĩnh vực này tăng trưởng tới 25.27%, trở thành động lực chính. Điều này cho thấy xu hướng dịch chuyển từ gia công đơn thuần sang sản xuất có giá trị gia tăng cao hơn đang diễn ra rõ nét. Đối với các doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp vừa và nhỏ trong chuỗi cung ứng, đây là tín hiệu đáng mừng để đầu tư nâng cấp công nghệ và kỹ năng lao động.

Bài học từ những “người dẫn đầu”

Câu chuyện của các doanh nghiệp tiêu biểu năm qua cung cấp nhiều kinh nghiệm quý giá:

• Tập đoàn Hòa Phát (HPG): Việc khởi công nhà máy sản xuất ray và thép đặc biệt không chỉ đáp ứng nhu cầu nội địa cho các dự án hạ tầng trọng điểm mà còn khẳng định tầm nhìn chiến lược dài hạn. Bí quyết ở đây là sự chủ động nắm bắt xu hướng thị trường và đầu tư vào công nghệ cao.
• PV Drilling (PVD): Lập kỷ lục tăng trưởng cao nhất thập kỷ nhờ hiệu quả khai thác và mở rộng thị trường dịch vụ. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tối ưu hóa năng lực cốt lõi và tìm kiếm cơ hội mới ngay cả trong lĩnh vực truyền thống.
• Ngân hàng VIB: Chiến lược “xoay trục sang khách hàng doanh nghiệp” đã mở ra chu kỳ tăng trưởng mới. Điều này gợi mở cho các doanh nghiệp dịch vụ về việc liên tục đổi mới mô hình phục vụ để đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường.

Định hướng trọng tâm 2026: Cơ hội nào cho doanh nghiệp bạn?

Năm 2026 được kỳ vọng là năm bản lề, tạo đà vững chắc cho giai đoạn phát triển mới. Từ các chỉ đạo của Thủ tướng và định hướng của Bộ Công Thương, có thể thấy rõ một số trụ cột chính sách sẽ tác động trực tiếp đến môi trường kinh doanh:

1. Ổn định thị trường, giá cả hàng hóa thiết yếu

Chính phủ đặc biệt nhấn mạnh việc ổn định thị trường, giá cả các mặt hàng như xăng dầu, lương thực, thực phẩm. Đối với doanh nghiệp, đây vừa là thách thức về chi phí đầu vào, vừa là cơ hội để tái cấu trúc và tối ưu hóa chuỗi cung ứng.

• Mẹo nhỏ cho doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh: Hãy xây dựng kế hoạch dự trữ nguyên vật liệu chiến lược, đa dạng hóa nguồn cung và thường xuyên theo dõi biến động giá cả thị trường thế giới. Sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro (hedging) nếu có thể.
• Đối với hộ kinh doanh: Chủ động tìm kiếm nguồn hàng ổn định, có hợp đồng rõ ràng để tránh bị động khi giá biến động mạnh.

2. Đẩy mạnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo

Đây không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu sống còn. Việc Bộ Công Thương sẵn sàng vận hành Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tập trung là một minh chứng rõ ràng. Hệ thống này hứa hẹn giảm thiểu thời gian, chi phí và tăng tính minh bạch cho doanh nghiệp khi thực hiện các thủ tục với cơ quan nhà nước.

Chuyển đổi số không nhất thiết phải là những dự án triệu đô. Nó có thể bắt đầu từ việc số hóa quy trình bán hàng, quản lý kho bằng phần mềm đơn giản, hay sử dụng hóa đơn điện tử. Mỗi bước nhỏ đều tạo ra sự khác biệt lớn về hiệu quả.

3. Mở rộng thị trường xuất khẩu và tận dụng hiệu quả các FTA

Cổng thông tin FTAP (fta.gov.vn) tiếp tục được đẩy mạnh như một công cụ đắc lực. Câu chuyện doanh nghiệp Việt thâm nhập thành công thị trường Anh nhờ UKVFTA là bài học điển hình. Làm chủ thông tin là chìa khóa then chốt.

• Gợi ý hành động: Doanh nghiệp, đặc biệt là SME, nên cử nhân sự chuyên trách hoặc tự mình dành thời gian nghiên cứu các quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật của thị trường mục tiêu thông qua FTAP và các kênh chính thống.
• So sánh: Doanh nghiệp chủ động tìm hiểu và chuẩn bị hồ sơ xuất xứ sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt về thuế suất so với doanh nghiệp xuất khẩu theo ngưỡng thuế phổ thông.

4. Phát triển nguồn nhân lực số chất lượng cao

Các cuộc thi như “Sinh viên Kinh doanh số” hay các chương trình đào tạo liên kết cho thấy nhu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực chất lượng cao. Doanh nghiệp không nên chỉ trông chờ vào thị trường lao động mà cần chủ động hợp tác với các trường đại học, tổ chức đào tạo để “đặt hàng” và bồi dưỡng nhân tài ngay từ sớm.

Góc nhìn tài chính – kế toán: Chuẩn bị gì để “đón sóng” 2026?

Là một chuyên gia tài chính, tôi nhận thấy những định hướng trên mở ra nhiều vấn đề thiết thực mà bộ phận kế toán – tài chính doanh nghiệp cần lưu tâm:

Quản trị chi phí và dòng tiền trong bối cảnh biến động

Việc ổn định giá cả hàng hóa thiết yếu là mục tiêu quốc gia, nhưng doanh nghiệp vẫn phải tự trang bị cho mình kịch bản quản trị rủi ro.

• Kinh nghiệm thực tế: Hãy lập kế hoạch dòng tiền (cash flow forecast) theo các kịch bản khác nhau (cơ bản, tích cực, tiêu cực). Điều này giúp bạn không bị bất ngờ và chủ động đàm phán với nhà cung cấp, ngân hàng.
• Công thức đơn giản để theo dõi hiệu quả chi phí: Tỷ lệ chi phí nguyên vật liệu / Doanh thu thuần Theo dõi tỷ lệ này theo thời gian sẽ giúp bạn phát hiện sớm sự gia tăng bất thường của chi phí đầu vào.

Tận dụng cơ chế, chính sách hỗ trợ

Hệ thống thủ tục hành chính tập trung hóa, nếu được vận hành trơn tru, sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm rất nhiều thời gian và chi phí tuân thủ. Hãy chủ động cập nhật và làm quen với các quy trình trực tuyến mới này ngay từ đầu.

Ngoài ra, các chính sách về thuế, phí, lệ phí cũng thường xuyên được điều chỉnh. Một bí quyết nhỏ là hãy thiết lập một quy trình cập nhật chính sách định kỳ (hàng quý) trong nội bộ doanh nghiệp, hoặc làm việc với các chuyên gia tư vấn để không bỏ lỡ bất kỳ ưu đãi hay thay đổi quan trọng nào.

Kế toán cho hoạt động xuất khẩu và dự án đầu tư mới

Khi mở rộng xuất khẩu hoặc đầu tư dự án mới như các tập đoàn lớn đang làm, kế toán cần nắm vững:

• Chứng từ xuất xứ hàng hóa (C/O) để hưởng ưu đãi thuế.
• Các quy định về kế toán chênh lệch tỷ giá phát sinh từ hoạt động xuất nhập khẩu.
• Việc hạch toán chi phí lãi vay và phân bổ chi phí cho các dự án đầu tư dài hạn theo đúng chuẩn mực.

Một bộ hồ sơ kế toán – thuế minh bạch, đầy đủ không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn là “bộ mặt tài chính” đáng tin cậy khi cần gọi vốn, hợp tác với đối tác nước ngoài, hay đơn giản là đưa ra các quyết định kinh doanh chính xác.

Lời nhắn nhủ từ một người bạn đồng hành

Hành trình kinh doanh chưa bao giờ là dễ dàng, đặc biệt trong bối cảnh thế giới nhiều biến động như hiện nay. Nhưng nhìn vào những kết quả ấn tượng của năm 2025 và lộ trình rõ ràng cho năm 2026, tôi tin rằng đang có rất nhiều “làn sóng” thuận lợi để doanh nghiệp Việt, từ lớn đến nhỏ, cùng nhau vươn mình.

Điều quan trọng nhất không phải là quy mô, mà là sự linh hoạt, khả năng thích ứng và một tinh thần sẵn sàng học hỏi, cập nhật. Hãy xem các chính sách nhà nước không phải là gánh nặng tuân thủ, mà là khung sườn vững chắc và những tín hiệu dẫn đường quý giá. Hãy chủ động trang bị cho mình và đội ngũ kiến thức về tài chính, kế toán, thuế và thị trường. Bởi khi bạn hiểu rõ luật chơi, bạn sẽ tự tin hơn trên sân chơi.

Mỗi bước đi đúng hướng ngày hôm nay, từ việc lên kế hoạch dòng tiền cẩn thận, áp dụng một công cụ quản lý mới, cho đến việc nghiên cứu kỹ một hiệp định thương mại, đều đang đặt những viên gạch vững chắc cho sự phát triển bền vững lâu dài của doanh nghiệp bạn. Hãy cùng nhau biến những thách thức thành cơ hội, những định hướng thành hành động cụ thể, để năm 2026 thực sự trở thành một năm bứt phá và thành công rực rỡ.

Bạn hãy theo dõi các thông tin mới nhất và các tư vấn giá trị từ ConsultX tại website Công ty tư vấn ConsultX và Facebook ConsultX.

Nguồn tham khảo & Tài liệu hữu ích

• Tổng kết công tác ngành Công Thương năm 2025 và định hướng 2026 – Tạp chí Công Thương điện tử.
• Cổ