Hướng dẫn thuế mới cho hộ kinh doanh từ 2025

Trong hành trình khởi nghiệp và phát triển doanh nghiệp, việc nắm bắt kịp thời những thay đổi về chính sách thuế không chỉ là nghĩa vụ pháp lý, mà còn là chìa khóa để bạn vận hành kinh doanh minh bạch, hiệu quả và bền vững. Gần đây, một làn gió mới từ Bộ Tài chính và Quốc hội đang mang đến những điều chỉnh quan trọng, đặc biệt là đối với cộng đồng hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh – những mảnh ghép năng động nhất của nền kinh tế. Sự thay đổi này, dù có thể khiến bạn băn khoăn ban đầu, thực chất lại mở ra một lộ trình quản lý rõ ràng, công bằng hơn, giúp bạn tập trung vào phát triển kinh doanh với một nền tảng pháp lý vững chắc.

Bức tranh pháp lý mới: Từ quyết định 3389 đến luật thuế tncn sửa đổi

Năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt trong công tác quản lý thuế đối với khu vực kinh tế cá thể với hai văn bản pháp lý quan trọng được ban hành.

Đầu tiên, ngày 06/10/2025, Quyết định 3389/QĐ-BTC của Bộ Tài chính chính thức được phê duyệt. Đây được xem như “kim chỉ nam” cho Đề án chuyển đổi mô hình và phương án quản lý thuế đối với hộ kinh doanh trong bối cảnh xóa bỏ thuế khoán. Mục tiêu xuyên suốt là hướng tới một cơ chế quản lý minh bạch, hiện đại, phân loại rõ ràng theo quy mô, tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế.

Tiếp nối đó, ngày 10/12/2025, Luật Thuế Thu nhập cá nhân (sửa đổi) được Quốc hội thông qua, mang theo một tin vui đáng chú ý: mức doanh thu được miễn thuế TNCN đối với cá nhân kinh doanh đã được nâng từ 200 triệu đồng/năm lên 500 triệu đồng/năm. Đây là một chính sách hỗ trợ thiết thực, giảm gánh nặng thuế cho các hộ kinh doanh quy mô nhỏ, siêu nhỏ, khuyến khích khởi nghiệp và duy trì hoạt động.

Sự kết hợp giữa Quyết định 3389 và Luật Thuế TNCN sửa đổi tạo nên một khung pháp lý đồng bộ, vừa siết chặt quản lý theo hướng hiện đại hóa, vừa thể hiện sự thông cảm và hỗ trợ của Nhà nước thông qua việc nâng ngưỡng miễn thuế. Điều này cho thấy xu hướng quản lý thuế không chỉ là “kiểm soát” mà còn là “đồng hành” cùng sự phát triển của doanh nghiệp.

Phân nhóm hộ kinh doanh: Chìa khóa để hiểu rõ nghĩa vụ của bạn

Thay vì áp dụng chung một chế độ như trước, Quyết định 3389/QĐ-BTC đề xuất mô hình phân loại hộ kinh doanh rất rõ ràng dựa trên ngưỡng doanh thu hàng năm. Việc xác định đúng nhóm mà mình thuộc về là bước đầu tiên và quan trọng nhất để bạn biết mình cần phải làm gì.

Ba nhóm đối tượng chính và đặc điểm nhận diện

• Nhóm 1 – Quy mô nhỏ: Hộ kinh doanh có doanh thu ≤ 500 triệu đồng/năm.
• Nhóm 2 – Quy mô vừa: Hộ kinh doanh có doanh thu từ trên 500 triệu đồng đến 3 tỷ đồng/năm.
• Nhóm 3 – Quy mô lớn: Hộ kinh doanh có doanh thu > 3 tỷ đồng/năm.

Việc phân nhóm này không chỉ dừng lại ở tên gọi, mà kéo theo sự khác biệt căn bản về phương pháp tính thuế, chế độ kê khai, yêu cầu về hóa đơn, sổ sách và cả tài khoản ngân hàng.

So sánh chi tiết chế độ thuế & quản lý theo từng nhóm

Để bạn có cái nhìn trực quan và dễ theo dõi, dưới đây là bảng tổng hợp những điểm khác biệt cốt lõi. Hãy tìm vị trí của mình trong bảng này nhé.

(Lưu ý: Các tỷ lệ % tính thuế cụ thể theo nhóm ngành nghề sẽ được quy định chi tiết trong Thông tư hướng dẫn. Các thông tin dưới đây dựa trên đề xuất và dự thảo mới nhất.)

Thuế giá trị gia tăng (GTGT)

• Nhóm 1 (DT ≤ 500 triệu): Không phải nộp thuế GTGT. Đây là ưu đãi lớn, giảm đáng kể gánh nặng thuế cho hộ kinh doanh siêu nhỏ.
• Nhóm 2 & 3 (DT > 500 triệu): Áp dụng phương pháp tính thuế GTGT trực tiếp trên doanh thu. Công thức chung là: Thuế GTGT phải nộp = Doanh thu x Tỷ lệ % tính thuế theo nhóm ngành nghề Tỷ lệ % này sẽ do Bộ Tài chính quy định và thường dao động từ 1% đến 5% tùy ngành nghề.

Thuế thu nhập cá nhân (TNCN)

• Nhóm 1 (DT ≤ 500 triệu): Không phải nộp thuế TNCN nhờ quy định miễn thuế mới từ Luật sửa đổi. Đây là thay đổi có ý nghĩa tích cực nhất.
• Nhóm 2 (500 triệu < DT ≤ 3 tỷ): Có sự linh hoạt trong phương pháp tính:
  • Nếu hộ kinh doanh xác định được chi phí hợp lý có chứng từ: Thuế được tính trên thu nhập thực tế. Thuế TNCN = (Doanh thu - Chi phí hợp lý) x 15% (dự kiến)
  • Nếu không xác định được chi phí: Áp dụng tỷ lệ % trực tiếp trên doanh thu, tương tự thuế GTGT (tỷ lệ có thể khác).
• Nhóm 3 (DT > 3 tỷ): Tính thuế TNCN trên thu nhập tính thuế với mức thuế suất lũy tiến dự kiến:
  • Doanh thu năm ≤ 50 tỷ: Thuế suất ~17%.
  • Doanh thu năm > 50 tỷ: Thuế suất ~20%.

  Điều này cho thấy, khi quy mô càng lớn, việc hạch toán chi phí chặt chẽ càng trở nên quan trọng để xác định chính xác nghĩa vụ thuế.

Chế độ kê khai thuế

• Nhóm 1: Đơn giản nhất, chỉ cần kê khai doanh thu 1 lần/năm.
• Nhóm 2: Kê khai theo quý (4 lần/năm) và quyết toán thuế cuối năm.
• Nhóm 3: Kê khai theo tháng (nếu doanh thu năm > 50 tỷ) hoặc theo quý, và quyết toán năm.

Mẹo nhỏ: Dù thuộc nhóm nào, bạn nên tập thói quen ghi chép doanh thu hàng tháng. Việc này không chỉ phục vụ kê khai mà còn giúp bạn theo dõi sức khỏe tài chính của cửa hàng, quán ăn, xưởng sản xuất… một cách chủ động.

Yêu cầu về hóa đơn điện tử

Xu hướng số hóa và minh bạch hóa trong quản lý thuế thể hiện rõ qua các quy định về hóa đơn.

• Nhóm 1: Được khuyến khích sử dụng hóa đơn điện tử có mã khi bán hàng cho người tiêu dùng, nhưng chưa bắt buộc.
• Nhóm 2 & 3: Bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử.
  • Đối với Nhóm 2: Bắt buộc dùng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền nếu doanh thu > 1 tỷ đồng/năm và có bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng (ví dụ: cửa hàng tạp hóa, quán ăn, cafe).
  • Đối với Nhóm 3: Bắt buộc dùng hóa đơn điện tử có mã hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.

Việc áp dụng máy tính tiền kết nối hóa đơn điện tử không còn là chuyện của tương lai. Đây là bước đi tất yếu để nâng cao uy tín doanh nghiệp, tạo niềm tin cho khách hàng và tối ưu hóa công tác quản lý nội bộ. Hãy xem đây là cơ hội để nâng cấp hệ thống bán hàng của mình.

Chế độ sổ sách kế toán

• Nhóm 1: Chỉ cần ghi chép sổ sách đơn giản về doanh thu, chi phí.
• Nhóm 2: Phải thực hiện sổ kế toán đơn giản theo chế độ Kế toán hộ kinh doanh (được hướng dẫn tại Thông tư 152/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 88).
• Nhóm 3: Phải thực hiện sổ kế toán đầy đủ theo chế độ Kế toán hộ kinh doanh.

Quy định bắt buộc về tài khoản ngân hàng

Một điểm chung quan trọng cho cả 3 nhóm: Tất cả hộ kinh doanh đều bắt buộc phải mở và sử dụng tài khoản ngân hàng riêng cho hoạt động kinh doanh. Quy định này nhằm tách bạch tài chính cá nhân và kinh doanh, giúp việc theo dõi dòng tiền, kê khai thuế trở nên minh bạch và dễ dàng hơn rất nhiều.

Kinh doanh online qua sàn thương mại điện tử: Lưu ý đặc biệt

Với sự bùng nổ của kinh doanh trực tuyến, quy định mới cũng có những điều khoản riêng, chủ yếu xoay quanh vai trò của sàn giao dịch.

• Nếu sàn có chức năng thanh toán (như Shopee, Lazada, Tiki…): Sàn sẽ khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế GTGT và TNCN cho bạn theo một tỷ lệ % trên doanh thu từng đơn hàng. Đến cuối năm, nếu tổng doanh thu của bạn dưới 500 triệu, bạn sẽ được xem xét hoàn lại số thuế đã nộp thừa.
• Nếu sàn không có chức năng thanh toán (chỉ là nơi kết nối, giao dịch tự thỏa thuận): Bạn phải tự chịu trách nhiệm kê khai và nộp thuế theo từng lần phát sinh, hàng tháng hoặc hàng quý như thông thường.

Bí quyết: Dù sàn có nộp thay hay không, bạn vẫn nên tự mình tổng hợp và theo dõi doanh thu từ các kênh online một cách độc lập. Điều này giúp bạn kiểm soát được con số thực tế và đối chiếu khi cần thiết.

Lộ trình chuyển đổi và những điều cần làm ngay

Thay đổi có thể mang đến chút bỡ ngỡ, nhưng với sự chuẩn bị kỹ càng, bạn hoàn toàn có thể chủ động và biến thách thức thành cơ hội.

1. Xác định nhóm doanh thu của mình

Hãy dựa trên doanh thu thực tế của năm 2025 hoặc ước tính cho năm 2026 để biết mình đang ở đâu. Đây là nền tảng cho mọi bước tiếp theo.

2. Nắm vững các mốc thời gian quan trọng

• Thông tư 152/2025/TT-BTC về chế độ kế toán HKD đã có hiệu lực. Các phần mềm kế toán đang cập nhật để đáp ứng theo thông tư mới này.
• Thông tư hướng dẫn chi tiết Luật Quản lý thuế cho HKD dự kiến sẽ sớm được ban hành. Bạn cần theo dõi để cập nhật