Bộ Tư pháp đảm nhận kiểm soát thủ tục hành chính từ 2026

Trong hành trình xây dựng và phát triển doanh nghiệp, có lẽ không ít lần bạn và đội ngũ của mình phải đối mặt với những thủ tục hành chính rườm rà, những quy định chồng chéo khiến tiến độ công việc bị trì hoãn. Đó là một thách thức không nhỏ, đặc biệt đối với các doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp vừa và nhỏ hay hộ kinh doanh cá thể – những mô hình mà nguồn lực và thời gian luôn là yếu tố cần được tối ưu hóa. Tin vui là, những nỗ lực cải cách không ngừng của Chính phủ nhằm đơn giản hóa môi trường kinh doanh đang có một bước tiến mới rất đáng chú ý, hứa hẹn mang lại những tác động tích cực trực tiếp đến hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp.

Bộ Tư pháp chính thức đảm nhận vai trò then chốt: Kiểm soát thủ tục hành chính

Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 09/2026/NĐ-CP, quy định chi tiết về chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của Bộ Tư pháp. Điểm nhấn quan trọng nhất, và cũng là tin đáng mừng cho cộng đồng doanh nghiệp, chính là việc Bộ Tư pháp chính thức được giao thêm chức năng quản lý nhà nước về kiểm soát thủ tục hành chính (TTHC). Đây không chỉ là một sự điều chỉnh về mặt tổ chức, mà còn là một tín hiệu rõ ràng về quyết tâm thúc đẩy cải cách hành chính, lấy doanh nghiệp và người dân làm trung tâm.

Việc tập trung trách nhiệm kiểm soát TTHC vào một đầu mối là Bộ Tư pháp cho thấy cách tiếp cận hệ thống và chuyên nghiệp hơn. Thay vì phân tán, công tác rà soát, đánh giá, kiến nghị cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục sẽ được thực hiện bài bản, với tầm nhìn tổng thể về hệ thống pháp luật.

Vậy, nhiệm vụ cụ thể của Bộ Tư pháp trong lĩnh vực mới này là gì, và nó ảnh hưởng thế nào đến bạn? Hãy cùng phân tích sâu hơn.

Những nhiệm vụ trọng tâm trong kiểm soát thủ tục hành chính

Theo Nghị định, Bộ Tư pháp sẽ đảm nhiệm một loạt công việc then chốt:

• Hướng dẫn, theo dõi, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện công tác kiểm soát TTHC tại tất cả các Bộ, ngành và địa phương (UBND cấp tỉnh).
• Chủ trì thực hiện cải cách TTHC và cơ chế một cửa, một cửa liên thông – những giải pháp thiết thực nhằm giảm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp.
• Nghiên cứu, đề xuất các chính sách, giải pháp cải cách và quan trọng là đánh giá, xử lý kết quả rà soát về TTHC.
• Xây dựng, quản lý và vận hành Cơ sở dữ liệu quốc gia về TTHC – hướng tới minh bạch hóa toàn bộ danh mục thủ tục, giúp doanh nghiệp dễ dàng tra cứu.
• Tiếp nhận và xử lý phản ánh, kiến nghị của tổ chức, cá nhân về các quy định hành chính. Đây là kênh quan trọng để cộng đồng doanh nghiệp đóng góp tiếng nói thực tế.
• Thúc đẩy giải quyết TTHC trên môi trường điện tử, đồng thời đảm nhiệm vai trò thường trực Hội đồng tư vấn cải cách TTHC.

Ý nghĩa thực tiễn: Cánh cửa mới cho môi trường kinh doanh thông thoáng

Với một doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa hay hộ kinh doanh, việc này mang lại những lợi ích gì?

1. Kỳ vọng về sự đơn giản hóa và minh bạch hóa

Khi có một cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm kiểm soát, việc rà soát để cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục không cần thiết sẽ được thực hiện quyết liệt và có hệ thống hơn. Bạn có thể kỳ vọng vào việc:

• Giảm bớt các giấy tờ, quy trình con không mang lại giá trị.
• Thời gian thực hiện thủ tục (như đăng ký kinh doanh, cấp phép xây dựng, thủ tục thuế, hải quan…) được rút ngắn.
• Thông tin về thủ tục được công bố đầy đủ, rõ ràng, cập nhật tại một nơi duy nhất (Cơ sở dữ liệu quốc gia về TTHC).

2. Kênh phản ánh chính thức và hiệu quả hơn

Trước đây, khi gặp vướng mắc về một thủ tục bất hợp lý, doanh nghiệp thường băn khoăn không biết phản ánh ở đâu. Giờ đây, với nhiệm vụ tiếp nhận và xử lý phản ánh, Bộ Tư pháp sẽ trở thành một kênh tiếp nhận ý kiến quan trọng. Những kiến nghị của bạn về các quy định gây khó khăn sẽ được lắng nghe, tổng hợp và có cơ chế xử lý rõ ràng.

Đây chính là cơ hội để cộng đồng doanh nghiệp chủ động tham gia vào quá trình hoàn thiện thể chế. Mỗi phản ánh có căn cứ, thực tế từ bạn đều có thể góp phần tạo nên sự thay đổi tích cực cho môi trường kinh doanh chung.

3. Thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục

Nhiệm vụ đôn đốc giải quyết TTHC trên môi trường điện tử được giao cho Bộ Tư pháp cho thấy sự quyết tâm đẩy nhanh tiến độ số hóa. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp sẽ ngày càng ít phải đi lại, nộp hồ sơ giấy, và có thể thực hiện mọi giao dịch một cách nhanh chóng, an toàn ngay tại văn phòng.

Cơ cấu tổ chức mới: Sự cụ thể hóa bằng bộ máy chuyên trách

Để thực hiện hiệu quả chức năng mới, Nghị định 09/2026 cũng thiết lập một cơ cấu tổ chức cụ thể cho Bộ Tư pháp. Đáng chú ý, Cục Kiểm soát thủ tục hành chính là một trong 16 đơn vị hành chính trực thuộc Bộ. Việc thành lập một Cục chuyên trách cho thấy tầm quan trọng và tính chuyên môn hóa cao của nhiệm vụ này. Cục này sẽ là đầu mối trực tiếp triển khai các nhiệm vụ về kiểm soát TTHC đã nêu ở trên.

Ngoài ra, các đơn vị khác như Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Cục Pháp luật dân sự – kinh tế… cũng sẽ phối hợp chặt chẽ, tạo nên một thể thống nhất trong công tác xây dựng, kiểm tra và tổ chức thi hành pháp luật – nền tảng cho việc kiểm soát TTHC hiệu quả.

Lời khuyên và góc nhìn thực tế cho doanh nghiệp

Với tư cách là một chuyên gia tư vấn tài chính, kế toán và thuế, tôi nhận thấy đây là một bước ngoặt đáng ghi nhận. Tuy nhiên, để tận dụng tối đa những thay đổi tích cực này, doanh nghiệp cần chủ động:

• Luôn cập nhật thông tin: Hãy thường xuyên theo dõi Cổng thông tin điện tử của Bộ Tư pháp và Cơ sở dữ liệu quốc gia về TTHC để nắm bắt kịp thời những thay đổi, hướng dẫn mới về các thủ tục liên quan đến ngành nghề của mình.
• Chuẩn bị hồ sơ đúng, đủ: Dù thủ tục được đơn giản hóa, việc tuân thủ đúng quy định về hồ sơ vẫn là chìa khóa để giải quyết nhanh chóng. Đầu tư vào một bộ phận hoặc đối tác am hiểu pháp lý, thủ tục là cần thiết.
• Mạnh dạn phản ánh: Khi gặp phải quy định bất hợp lý, gây khó khăn, hãy sử dụng kênh phản ánh chính thức đến Bộ Tư pháp. Phản ánh cần rõ ràng, có dẫn chứng cụ thể về tác động đến hoạt động sản xuất kinh doanh.
• Tích cực chuyển đổi số: Hãy sớm làm quen và áp dụng các dịch vụ công trực tuyến. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn giúp doanh nghiệp của bạn hoạt động chuyên nghiệp và minh bạch hơn.

Mẹo nhanh: Hãy lập một bảng theo dõi tất cả các thủ tục hành chính định kỳ và ngẫu nhiên của doanh nghiệp (ví dụ: báo cáo thuế, bảo hiểm, giấy phép con, kiểm định…), ghi rõ cơ quan thực hiện, tần suất, hồ sơ cần thiết và thời gian dự kiến. Công cụ đơn giản này sẽ giúp bạn chủ động hoàn toàn và phát hiện ngay những thủ tục có thể được đơn giản hóa trong tương lai.

Sự thay đổi này của Bộ Tư pháp, cùng với tinh thần cải cách mạnh mẽ của Chính phủ, đang mở ra một giai đoạn mới đầy hứa hẹn. Hành trình cải cách tuy còn nhiều việc phía trước, nhưng mỗi bước đi cụ thể, minh bạch như thế này đều là nền tảng vững chắc cho một môi trường kinh doanh công bằng, thông thoáng và hiệu quả hơn.

Là những người trực tiếp vận hành nền kinh tế, sự chủ động nắm bắt thông tin và tuân thủ đúng quy định của cộng đồng doanh nghiệp chính là động lực lớn nhất để các cải cách đi vào thực tiễn. Hãy xem đây không chỉ là nghĩa vụ, mà là cơ hội để chúng ta cùng chung tay xây dựng một hệ sinh thái kinh doanh lành mạnh, nơi sự sáng tạo và nỗ lực được tưởng thưởng xứng đáng, thay vì bị cản trở bởi những rào cản hành chính không cần thiết.

Để luôn cập nhật những thông tin mới nhất về chính sách pháp luật, cải cách thủ tục hành chính và các tư vấn chuyên sâu giúp doanh nghiệp vận hành trơn tru, bạn có thể theo dõi các kênh thông tin chính thống và uy tín. Ngoài ra, để có góc nhìn thực tế và giải pháp tư vấn tài chính – kế toán – thuế được cá nhân hóa, bạn có thể tham khảo thêm các bài viết chia sẻ kinh nghiệm từ các chuyên gia tại website của ConsultX hoặc trên fanpage của ConsultX.

Nguồn tham khảo chính: Nghị định số 09/2026/NĐ-CP ngày … tháng … năm 2026 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tư pháp.