Định hướng chuyển đổi số 2026 cho doanh nghiệp

Đầu năm mới 2026, không khí hào hứng và quyết tâm thực hiện những mục tiêu lớn đang lan tỏa khắp các cấp, các ngành. Trong dòng chảy chung đó, một thông báo quan trọng vừa được ban hành, không chỉ định hướng cho công tác phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số của quốc gia, mà còn mở ra những cơ hội và đặt ra những yêu cầu mới đối với cộng đồng doanh nghiệp. Đối với các doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp vừa và nhỏ, hay hộ kinh doanh cá thể, việc thấu hiểu và nắm bắt kịp thời những định hướng này không chỉ là tuân thủ chính sách, mà còn là chìa khóa để tối ưu hóa hoạt động, nâng cao năng lực cạnh tranh và bắt kịp với xu thế phát triển tất yếu.

Thông báo kết luận của Tổng Bí thư: Bức tranh tổng thể và tín hiệu tích cực

Ngày 29/12/2025, Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã ban hành Thông báo số 17-TB/CQTTBCĐ, thông báo kết luận của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025. Thông báo này như một bản tổng kết đánh giá những gì đã đạt được sau một năm thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW – nghị quyết mang tính đột phá về phát triển dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời vạch ra lộ trình hành động quyết liệt cho năm 2026.

Nghị quyết số 57‑NQ/TW đã mở ra một thời kỳ mới cho đất nước, đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển.

Điều này không còn là khẩu hiệu, mà đang trở thành hiện thực với những kết quả bước đầu đáng ghi nhận: tỷ trọng đóng góp của các lĩnh vực này trong GDP ước đạt trên 16,4%. Đây là một tín hiệu rất tích cực, khẳng định hướng đi đúng đắn và tạo đà cho sự phát triển bứt phá trong thời gian tới.

Nhìn lại năm 2025: Những thành tựu và điểm nghẽn cần tháo gỡ

Trước khi bàn về tương lai, chúng ta cần nhìn nhận một cách khách quan về những gì đã diễn ra. Thông báo đã chỉ rõ cả những kết quả nổi bật lẫn những tồn tại, hạn chế. Việc hiểu rõ điều này giúp doanh nghiệp có cái nhìn thực tế về môi trường kinh doanh và những thách thức chung cần vượt qua.

Những kết quả tích cực đáng ghi nhận

• Hành lang pháp lý được khơi thông: Một loạt văn bản luật, nghị định, thông tư đã được ban hành đồng bộ, tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho hoạt động khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Đây là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, đổi mới.
• Nguồn lực tài chính được ưu tiên: Ngân sách nhà nước đã bố trí tới 3% tổng chi cho các lĩnh vực này. Điều này mở ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ, các quỹ phát triển khoa học công nghệ cho doanh nghiệp.
• Chuyển đổi số trong hệ thống chính trị có chuyển biến: Việc triển khai các kế hoạch, quy định về chuyển đổi số đang dần hiện thực hóa, hứa hẹn một môi trường hành chính minh bạch, hiệu quả hơn cho doanh nghiệp.
• Xác định rõ hướng đi cho khoa học công nghệ: Các mô hình hợp tác “3 Nhà” (Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp), phát triển khu công nghệ cao, đô thị thông minh đã được nhận diện là hướng đi bài bản, phù hợp xu thế.

Những tồn tại, hạn chế và cơ hội cho doanh nghiệp

Bên cạnh thành tựu, thông báo cũng thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn. Thú vị là, mỗi điểm nghẽn lại ẩn chứa một cơ hội hoặc một yêu cầu cấp thiết đối với doanh nghiệp:

• Văn bản hướng dẫn chưa kịp thời: Một số chính sách chưa thể đi vào cuộc sống ngay. Doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu, tham vấn chuyên gia để nắm bắt và chuẩn bị sẵn sàng ngay khi văn bản chính thức được ban hành.
• Hạ tầng số cơ sở còn yếu: Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội kinh doanh cho các doanh nghiệp công nghệ cung cấp giải pháp hạ tầng, phần mềm cho cấp xã, phường.
• Cơ sở dữ liệu quốc gia chậm tiến độ: Doanh nghiệp có thể đi trước một bước bằng cách xây dựng và chuẩn hóa cơ sở dữ liệu nội bộ của mình, sẵn sàng tích hợp khi hạ tầng chung hoàn thiện.
• Thiếu nhân lực chất lượng cao (AI, bán dẫn, an ninh mạng): Nhu cầu đào tạo, tuyển dụng và hợp tác trong lĩnh vực này là rất lớn. Doanh nghiệp cần có chiến lược đào tạo, thu hút nhân tài ngay từ bây giờ.
• Rủi ro an ninh mạng, bảo mật dữ liệu: Đây là lời cảnh tỉnh cho mọi doanh nghiệp. Đầu tư vào giải pháp bảo mật, nâng cao nhận thức an ninh mạng cho nhân viên không còn là lựa chọn, mà là điều bắt buộc để tồn tại.

Năm 2026: “Hành động đột phá, lan tỏa kết quả” và những định hướng then chốt

Nếu năm 2025 là năm “khởi động, chạy đà”, thì năm 2026 được xác định là năm phải “tăng tốc” với phương châm “Hành động đột phá, lan tỏa kết quả”. Thông báo đưa ra 7 định hướng, quan điểm chỉ đạo xuyên suốt, trong đó có nhiều điểm liên quan trực tiếp đến cộng đồng doanh nghiệp.

Chuyển từ “có làm” sang “làm đến nơi đến chốn” – Tinh thần mới cho mọi tổ chức

Tổng Bí thư nhấn mạnh: phải chuyển từ cách làm theo kế hoạch sang cách làm theo mục tiêu và sản phẩm; từ báo cáo tiến độ sang báo cáo hiệu quả. Điều này yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phải chủ động đề xuất nhiệm vụ. Với doanh nghiệp, đây cũng là bài học quý giá: thay vì thụ động chờ đợi chính sách, hãy chủ động nghiên cứu, đề xuất các dự án, giải pháp phù hợp với năng lực và định hướng chung, tham gia tích cực vào chuỗi giá trị mà Nhà nước đang kiến tạo.

Doanh nghiệp lớn cần nghĩ lớn, làm những việc lớn, dẫn dắt và mở đường… doanh nghiệp vừa và nhỏ tập trung làm tốt những việc phù hợp với năng lực của mình, từ đó, nâng cao vị thế và đóng góp cho sự phát triển đất nước.

Ba câu hỏi then chốt doanh nghiệp cần trả lời ngay

Thông báo đặt ra 3 câu hỏi lớn, và doanh nghiệp cần tự vấn chính mình:

1. Cơ sở dữ liệu của doanh nghiệp mình đã sẵn sàng chưa? Trong quý I/2026, các bộ ngành phải hoàn thành danh mục cơ sở dữ liệu. Doanh nghiệp cũng nên có lộ trình tương tự: dữ liệu khách hàng, sản xuất, tài chính phải được số hóa, chuẩn hóa, “đúng, đủ, sạch, sống”. Đây là nền tảng cho mọi phân tích, ra quyết định và tích hợp sau này.
2. Doanh nghiệp mình đang ở đâu trong các công nghệ chiến lược? Các công nghệ như AI, bán dẫn, an ninh mạng sẽ được ưu tiên phát triển. Doanh nghiệp cần xác định: có thể tham gia vào mảng nào? Là nhà cung cấp, người ứng dụng, hay đối tác đào tạo? Hãy xây dựng lộ trình phát triển công nghệ nội bộ phù hợp.
3. Kế hoạch nâng cao trình độ chuyển đổi số cho đội ngũ là gì? “Toàn dân” bao gồm cả nhân viên trong doanh nghiệp bạn. Đào tạo kỹ năng số, tư duy đổi mới sáng tạo không thể chờ đợi. Hãy bắt đầu từ những khóa đào tạo nội bộ nhỏ, khuyến khích văn hóa học hỏi và thử nghiệm.

Ưu tiên chuyển đổi số doanh nghiệp và thương mại hóa sản phẩm

Đây có lẽ là phần quan trọng nhất đối với doanh nghiệp. Thông báo nêu rõ: Chính phủ sẽ tập trung chỉ đạo chuyển đổi số toàn diện, ưu tiên chuyển đổi số trong khu vực doanh nghiệp, nhất là các ngành kinh tế, công nghiệp trọng điểm như:

• Công nghiệp chế biến lương thực – thực phẩm
• Dệt may, da giày, túi xách
• Cơ khí – điện tử
• Nông nghiệp thông minh
• Thương mại điện tử
• Và nhiều ngành nghề khác…

Điều này đồng nghĩa với việc sẽ có các chương trình hỗ trợ, cơ chế đặc thù và nguồn lực dành cho doanh nghiệp trong các ngành này để thúc đẩy chuyển đổi số. Hơn nữa, Nhà nước khẳng định vai trò là “khách hàng đầu tiên” đặt hàng các sản phẩm, dịch vụ công nghệ, tạo thị trường khởi đầu cho doanh nghiệp. Đây là cơ hội vàng cho các startup, doanh nghiệp công nghệ non trẻ có sản phẩm sáng tạo.

Lời khuyên hành động thiết thực cho doanh nghiệp

Từ những phân tích trên, với tư cách là một chuyên gia tư vấn, tôi xin đưa ra một số lời khuyên thiết thực để doanh nghiệp của bạn có thể bắt nhịp ngay với định hướng chung:

1. Rà soát và số hóa cơ sở dữ liệu nội bộ

Đừng chờ đợi. Hãy bắt đầu ngay từ bây giờ:

• Bước 1: Kiểm kê toàn bộ dữ liệu hiện có (khách hàng, nhà cung cấp, sản phẩm, kế toán, nhân sự…).
• Bước 2: Lựa chọn một phần mềm quản lý phù hợp quy mô. Đối với hộ kinh doanh, SME, có thể bắt đầu với các công cụ đám mây giá rẻ, dễ sử dụng.
• Bước 3: Thiết lập quy trình nhập liệu, cập nhật và bảo mật thông tin. Hãy coi dữ liệu là một tài sản quan trọng.

Mẹo nhỏ: Ưu tiên số hóa quy trình bán hàng và kế toán trước, vì đây là hai mảng mang lại hiệu quả tài chính rõ rệt nhất.

2. Đánh giá và lên kế hoạch chuyển đổi số từng bước

Chuyển đổi số không có nghĩa là phải đầu tư hàng tỷ đồng ngay lập tức. Hãy tiếp cận theo từng bước:

• Giai đoạn 1 – Số hóa: Chuyển các hồ sơ, tài liệu giấy sang định dạng số.
• Giai đoạn 2 – Ứng dụng công nghệ: Sử dụng phần mềm quản lý ERP, CRM; triển khai marketing số.
• Giai đoạn 3 – Chuyển đổi mô hình: Tận dụng dữ liệu để phân tích, dự báo, ra quyết định; phát triển sản phẩm/dịch vụ số mới.

Hãy xác định bạn đang ở giai đoạn nào và đặt mục tiêu cho năm 2026.

3. Chủ động tìm kiếm cơ hội hợp tác và hỗ trợ

• Theo dõi sát sao các thông báo, nghị định mới về hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo từ Bộ Kế hoạch & Đầu tư, Bộ Khoa học & C