Hướng dẫn thuế hộ kinh doanh mới 2025-2026

Nếu bạn là một chủ hộ kinh doanh, một cá nhân đang vận hành cửa hàng nhỏ hay một doanh nghiệp nhỏ đang tìm kiếm sự ổn định, có lẽ bạn đã từng cảm thấy “choáng ngợp” trước những thay đổi liên tục của chính sách thuế. Mỗi lần có thông tư mới, quyết định mới lại là một lần phải vội vàng tìm hiểu, điều chỉnh để không bị lỡ nhịp. Nhưng thay vì lo lắng, hãy nhìn nhận những thay đổi này như một bước tiến quan trọng, giúp môi trường kinh doanh trở nên minh bạch, công bằng và bền vững hơn. Năm 2025 – 2026 đánh dấu một bước ngoặt lớn với hàng loạt quy định mới về quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, hứa hẹn mang đến một “luồng gió mới” với nhiều ưu đãi và lộ trình rõ ràng hơn.

Bài viết này sẽ đồng hành cùng bạn, giải mã một cách chi tiết và dễ hiểu nhất về Quyết định 3389/QĐ-BTC và Luật Thuế Thu nhập cá nhân sửa đổi. Chúng ta sẽ không chỉ dừng lại ở việc liệt kê điều luật, mà sẽ cùng phân tích ý nghĩa thực tế, những cơ hội và thách thức, cùng những “mẹo” nhỏ để bạn chủ động thích ứng, biến thách thức thành lợi thế cho hoạt động kinh doanh của mình.

Bức tranh tổng quan: Những thay đổi mang tính bước ngoặt

Năm 2025 chứng kiến hai sự kiện pháp lý quan trọng, đặt nền móng cho một mô hình quản lý thuế hiện đại và phân loại rõ ràng hơn đối với khu vực kinh tế cá thể, hộ gia đình.

• Quyết định 3389/QĐ-BTC (06/10/2025): Đây được xem như “kim chỉ nam” cho lộ trình xóa bỏ thuế khoán truyền thống. Bộ Tài chính phê duyệt Đề án chuyển đổi sang mô hình quản lý thuế dựa trên doanh thu thực tế, phân loại hộ kinh doanh thành các nhóm với chế độ kê khai, nộp thuế phù hợp. Mục tiêu là hướng tới sự minh bạch, công bằng và giảm thiểu gánh nặng hành chính.
• Luật Thuế Thu nhập cá nhân (sửa đổi) (10/12/2025): Điểm sáng đáng chú ý nhất, mang lại lợi ích trực tiếp cho đa số hộ kinh doanh quy mô nhỏ, chính là việc nâng mức doanh thu được miễn thuế TNCN từ 200 triệu đồng/năm lên 500 triệu đồng/năm. Đây là một chính sách hỗ trợ thiết thực, giúp các hộ kinh doanh nhỏ có thêm nguồn lực để tái đầu tư và phát triển.

Sự kết hợp giữa Quyết định 3389 và Luật TNCN sửa đổi cho thấy một tư duy quản lý mới: phân hóa rõ ràng theo quy mô, khuyến khích sự phát triển chính thức và tạo điều kiện tối đa cho những hộ kinh doanh siêu nhỏ, nhỏ. Việc nắm bắt và thích ứng sớm với những thay đổi này không chỉ là nghĩa vụ, mà còn là cơ hội để doanh nghiệp của bạn vận hành bài bản và vững vàng hơn.

Phân nhóm hộ kinh doanh: Chìa khóa để hiểu rõ nghĩa vụ của bạn

Thay vì áp dụng chung một phương pháp, hộ kinh doanh giờ đây sẽ được phân thành 3 nhóm dựa trên tổng doanh thu năm. Việc xác định đúng nhóm là bước đầu tiên và quan trọng nhất để biết mình cần làm gì. Dưới đây là bảng tổng hợp chi tiết để bạn dễ hình dung:

Tiêu chí

• Nhóm 1: Doanh thu ≤ 500 triệu đồng/năm
• Nhóm 2: 500 triệu < Doanh thu ≤ 3 tỷ đồng/năm
• Nhóm 3: Doanh thu > 3 tỷ đồng/năm

Thuế giá trị gia tăng (GTGT)

• Nhóm 1: Không phải nộp thuế GTGT. Đây là ưu đãi rất lớn.
• Nhóm 2 & 3: Áp dụng phương pháp trực tiếp trên doanh thu. Thuế GTGT phải nộp = Doanh thu x Tỷ lệ % tính thuế theo nhóm ngành nghề (Tỷ lệ % này sẽ được quy định cụ thể trong thông tư hướng dẫn).

Thuế thu nhập cá nhân (TNCN)

• Nhóm 1: Không phải nộp thuế TNCN (nhờ mức miễn thuế mới 500 triệu đồng).
• Nhóm 2: Có sự linh hoạt:
  • Nếu xác định được chi phí hợp lý: Tính thuế trên thu nhập thực tế (Doanh thu – Chi phí). Thuế suất dự kiến khoảng 15%.
  • Nếu không xác định được chi phí: Tính thuế trực tiếp trên doanh thu theo tỷ lệ % ngành nghề.
• Nhóm 3: Tính thuế trên thu nhập tính thuế (Doanh thu – Chi phí). Thuế suất phân bậc:
  • Doanh thu năm ≤ 50 tỷ: Thuế suất dự kiến 17%.
  • Doanh thu năm > 50 tỷ: Thuế suất dự kiến 20%.

Chế độ kê khai

• Nhóm 1: Kê khai doanh thu 1 lần/năm (rất đơn giản).
• Nhóm 2: Kê khai theo quý (4 lần/năm) và quyết toán năm.
• Nhóm 3: Kê khai theo tháng (nếu doanh thu >50 tỷ) hoặc theo quý, và quyết toán năm.

Hóa đơn điện tử

• Nhóm 1: Được khuyến khích sử dụng hóa đơn điện tử có mã khi bán cho người tiêu dùng.
• Nhóm 2 & 3: Bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử.
  • Đặc biệt, nếu doanh thu > 1 tỷ đồng và có bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng, bắt buộc dùng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối với cơ quan thuế. Đây là điểm mới cần lưu ý để đầu tư đúng thiết bị.

Sổ sách kế toán

• Nhóm 1: Ghi chép sổ sách đơn giản.
• Nhóm 2: Áp dụng chế độ kế toán đơn giản theo Thông tư 152/2025/TT-BTC (thay thế TT 88/2021).
• Nhóm 3: Áp dụng chế độ kế toán đầy đủ theo Thông tư 152/2025/TT-BTC.

Tài khoản ngân hàng

Cả 3 nhóm đều bắt buộc mở và sử dụng tài khoản ngân hàng riêng cho hoạt động kinh doanh. Điều này giúp minh bạch dòng tiền, thuận lợi cho giao dịch và quản lý thuế.

Những điểm cần đặc biệt lưu ý và bí quyết thích ứng

1. Cơ hội “vàng” từ mức miễn thuế 500 triệu đồng

Đây là tin vui cho hàng trăm nghìn hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Nếu doanh thu của bạn dưới 500 triệu/năm, bạn sẽ được miễn hoàn toàn thuế TNCN và không phải nộp thuế GTGT. Hãy tận dụng khoản tiền tiết kiệm được này để nâng cấp chất lượng sản phẩm, dịch vụ hoặc dự trữ vốn. Tuy nhiên, đừng quên nghĩa vụ kê khai doanh thu 1 lần/năm để cơ quan thuế nắm bắt thông tin và bạn vẫn đảm bảo tính pháp lý.

2. Bài toán hóa đơn điện tử và máy tính tiền

Việc bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử, đặc biệt là hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền, không chỉ là quy định. Nó chính là công cụ đắc lực giúp bạn:

• Tự động hóa quản lý: Theo dõi doanh thu, tồn kho chính xác theo thời gian thực.
• Tạo dựng niềm tin với khách hàng: Hóa đơn điện tử minh bạch, chuyên nghiệp.
• Giảm thiểu sai sót và gian lận: Mọi giao dịch đều được ghi nhận tự động.

Lời khuyên: Hãy đầu tư nghiên cứu và lựa chọn phần mềm máy tính tiền có chứng nhận kết nối với cơ quan thuế ngay từ đầu, tránh tình trạng “chạy theo” khi quy định chính thức có hiệu lực.

3. Chế độ kế toán theo Thông tư 152/2025/TT-BTC

Thông tư mới này thay thế TT 88, yêu cầu sổ sách bài bản hơn, đặc biệt với Nhóm 2 và 3. Đừng lo lắng quá! Hãy bắt đầu từ những thứ cơ bản:

• Nhóm 2 (Kế toán đơn giản): Tập trung ghi chép đầy đủ các khoản thu, chi bằng chứng từ (hóa đơn, phiếu thu, phiếu chi). Sử dụng các mẫu sổ đơn giản theo hướng dẫn.
• Nhóm 3 (Kế toán đầy đủ): Cân nhắc sử dụng phần mềm kế toán chuyên dụng hoặc thuê dịch vụ kế toán bên ngoài để đảm bảo tính chính xác và tiết kiệm thời gian.

4. Kinh doanh trên sàn thương mại điện tử (TMĐT)

Quy định mới phân biệt rõ hai trường hợp:

• Sàn CÓ chức năng thanh toán (ví dụ: Shopee, Lazada có tính năng thanh toán): Sàn sẽ khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế GTGT và TNCN cho bạn theo một tỷ lệ % trên doanh thu. Cuối năm, nếu tổng doanh thu của bạn dưới 500 triệu, bạn có thể được xem xét hoàn lại số thuế đã nộp thừa. Hãy lưu giữ đầy đủ báo cáo từ sàn.
• Sàn KHÔNG có chức năng thanh toán (ví dụ: chỉ để đăng tin, liên lạc): Bạn phải tự mình kê khai và nộp thuế theo từng lần phát sinh, tháng hoặc quý như một hộ kinh doanh bình thường. Đây là điểm dễ bị bỏ sót, cần hết sức lưu ý.

5. Lộ trình chuyển đổi và cập nhật thông tin

Hiện tại, các thông tư hướng dẫn chi tiết vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Các mẫu tờ khai, tỷ lệ % tính thuế cụ thể có thể sẽ được điều chỉnh. Điều quan trọng nhất lúc này là:

Hãy chủ động cập nhật thông tin từ các nguồn chính thống của Tổng cục Thuế và Bộ Tài chính. Đừng dựa hoàn toàn vào tin đồn hay các nguồn không chính thức. Việc chuẩn bị sẵn sàng về tinh thần và cơ sở vật chất (như máy tính tiền, tài khoản ngân hàng) ngay từ bây giờ sẽ giúp bạn bước vào giai đoạn chuyển đổi một cách suôn sẻ và tự tin nhất.

Lời kết: Hành trình minh bạch và phát triển bền vững

Những thay đổi về chính sách thuế lần này, dù ban đầu có thể khiến nhiều chủ hộ kinh doanh cảm thấy bỡ ngỡ, thực chất lại là một cánh cửa mở ra hành trình kinh doanh minh bạch, bài bản và bền vững hơn. Việc phân nhóm rõ ràng giúp mỗi chúng ta hiểu rõ hơn về nghĩa vụ và quyền lợi của mình. Việc áp dụng công nghệ (hóa