Tổng quan tài chính 2025 và dự báo xu hướng năm 2026

Một năm đầy biến động và thách thức đã khép lại với những dấu ấn đầy ấn tượng trên thị trường tài chính. Trong khi VN-Index chốt phiên cuối cùng của năm 2025 ở đỉnh cao lịch sử, mang lại niềm phấn khởi lớn, thì những quyết sách về chính sách, thuế quan quốc tế và định hướng nâng hạng thị trường lại đang mở ra một chương mới đầy kỳ vọng cho năm 2026. Đối với cộng đồng doanh nghiệp, từ các tập đoàn FDI đến các doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh cá thể, việc nắm bắt và thích ứng với những thay đổi này không chỉ là cơ hội mà còn là yêu cầu sống còn để phát triển bền vững.

Thị trường chứng khoán 2025: Kết thúc ấn tượng và những bài toán cho tương lai

Phiên giao dịch cuối cùng của năm 2025 đã khép lại với một hình ảnh đáng nhớ: VN-Index đạt mốc 1784.49 điểm, không chỉ là mức đóng cửa cao nhất trong năm mà còn là đỉnh cao lịch sử mới, đánh dấu năm tăng trưởng kỷ lục thứ 8 liên tiếp. Thành tích này có sự đóng góp không nhỏ từ sức mạnh của nhóm cổ phiếu Vin, giúp thị trường giữ được đà tăng tích cực đến những phút cuối cùng.

Sự phục hồi và dẫn dắt của các cổ phiếu trụ, đặc biệt trong bối cảnh thanh khoản chung còn thấp, cho thấy sự lựa chọn có chủ đích của dòng tiền lớn. Điều này phản ánh một thị trường đang trưởng thành hơn, nơi các nhà đầu tư chuyên nghiệp tập trung vào giá trị cốt lõi và triển vọng dài hạn của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, đằng sau con số đỉnh cao ấy là những diễn biến đáng quan tâm. Thanh khoản thị trường vẫn duy trì ở mức thấp, và dòng tiền từ các quỹ ETF (quỹ hoán đổi danh mục) ghi nhận bị rút ròng hơn 32 tỷ đồng, đảo chiều so với tuần trước đó. Điều này cho thấy sự thận trọng của các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài trước các kỳ nghỉ lễ và những bất ổn từ thị trường toàn cầu.

Nâng hạng thị trường: Cánh cửa mở ra dòng vốn tỷ đô

Một trong những thông tin quan trọng nhất định hình triển vọng 2026 chính là mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam. Thứ trưởng Bộ Tài chính đã nhấn mạnh quyết tâm thực hiện các giải pháp để hướng tới các tiêu chuẩn bậc cao, với hai trọng tâm chính:

• Cho phép nhà đầu tư nước ngoài giao dịch trực tiếp thông qua các công ty môi giới toàn cầu. Điều này sẽ giúp dòng vốn quốc tế vào Việt Nam dễ dàng và nhanh chóng hơn bao giờ hết.
• Tháo gỡ vướng mắc để doanh nghiệp FDI lên sàn. Đây là chìa khóa để thu hút những “gà đẻ trứng vàng” – các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài quy mô lớn, công nghệ cao, minh bạch và có năng lực tài chính vững mạnh.

Hệ quả tích cực dự kiến là 23 cổ phiếu được dự báo sẽ hút mạnh dòng tiền sau khi nâng hạng vào tháng 9/2026. Đối với doanh nghiệp, việc sớm chuẩn bị hồ sơ, báo cáo tài chính minh bạch theo chuẩn quốc tế và cải thiện quản trị công ty sẽ là lợi thế cạnh tranh lớn để đón làn sóng đầu tư mới này.

Những thay đổi pháp lý quan trọng doanh nghiệp cần lưu ý

Năm 2026 sẽ chứng kiến nhiều thay đổi trong khung pháp lý, đòi hỏi doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp niêm yết và có vốn đầu tư nước ngoài, phải chủ động cập nhật và tuân thủ.

Công bố thông tin bằng tiếng Anh: Bắt buộc từ 2026

Một quy định mới có hiệu lực từ năm 2026 yêu cầu các tổ chức niêm yết triển khai công bố thông tin bằng tiếng Anh. Đây không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cơ hội để doanh nghiệp gia tăng tính minh bạch, thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư quốc tế và nâng cao vị thế trên thị trường toàn cầu.

Mẹo nhỏ: Doanh nghiệp nên chuẩn bị ngay từ bây giờ bằng cách rà soát và chuẩn hóa hệ thống báo cáo tài chính, báo cáo thường niên, và các thông báo quan trọng sang tiếng Anh. Có thể cân nhắc hợp tác với các đơn vị kiểm toán, tư vấn có uy tín để đảm bảo tính chính xác và chuyên nghiệp.

Siết chặt quản lý và xử phạt vi phạm

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong việc lành mạnh hóa thị trường. Gần đây, một cá nhân đã bị phạt 1,5 tỷ đồng và cùng 8 người khác bị cấm giao dịch vì hành vi “cho mượn tài khoản” và thao túng cổ phiếu CRC. Thông điệp rõ ràng: mọi hành vi vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm, bảo vệ quyền lợi cho các nhà đầu tư chân chính và duy trì sự công bằng của thị trường.

Tác động của chính sách thuế quốc tế và quản lý tài sản

Thuế đối ứng của Mỹ: Thách thức và cơ hội tái cấu trúc

Chính sách thuế quan mới của Mỹ, với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ tháng 8/2025 (đã giảm từ 46%), có tác động đa chiều đến nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt khi Mỹ chiếm khoảng 30% kim ngạch xuất khẩu của nước ta.

• Ảnh hưởng trực tiếp: Các doanh nghiệp xuất khẩu trực tiếp sang Mỹ, đặc biệt trong các ngành chịu thuế, sẽ chịu áp lực về biên lợi nhuận. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải tính toán lại cơ cấu chi phí, tối ưu hóa sản xuất hoặc đa dạng hóa thị trường.
• Cơ hội gián tiếp: Áp lực thuế có thể thúc đẩy làn sóng dịch chuyển sản xuất và đầu tư (FDI) vào Việt Nam để tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam tham gia. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể trở thành nhà cung ứng cho các tập đoàn đa quốc gia này.
• Với thị trường chứng khoán: Cổ phiếu của các doanh nghiệp xuất khẩu lớn sang Mỹ có thể chịu sức ép trong ngắn hạn. Tuy nhiên, những doanh nghiệp chứng minh được khả năng thích ứng, chuyển đổi thị trường hoặc nâng cao giá trị gia tăng sẽ nhận được sự ủng hộ trở lại từ nhà đầu tư.

Quản lý tài sản (Wealth Management): Thị trường tiềm năng còn nhiều “khoảng trống”

Sự phát triển của tầng lớp trung lưu và giàu có tại Việt Nam đang mở ra một thị trường quản lý tài sản cá nhân (Wealth Management) đầy hứa hẹn. Tuy nhiên, các chuyên gia chỉ ra rằng thị trường này vẫn còn tồn tại những “khoảng trống” lớn về nhân lực chất lượng cao và khung hành nghề chuẩn mực.

Đây vừa là thách thức về nguồn lực, vừa là cơ hội kinh doanh cho các tổ chức tài chính, công ty chứng khoán, và cả các công ty tư vấn chuyên nghiệp. Việc xây dựng dịch vụ tư vấn tài chính toàn diện, đạo đức nghề nghiệp và minh bạch sẽ là chìa khóa để chiếm lĩnh niềm tin của khách hàng trong dài hạn.

Góc nhìn từ doanh nghiệp niêm yết và bài học quản trị

Những động thái của các doanh nghiệp niêm yết thời gian qua cung cấp nhiều bài học quý giá về quản trị tài chính và chiến lược:

• Tập đoàn Nagakawa (NAG): Công bố chiến lược 2026-2030 và tầm nhìn đến 2045 cho thấy tư duy dài hạn và kế hoạch phát triển bài bản, một yếu tố quan trọng để thu hút nhà đầu tư.
• Công ty Cổ phần QCG: Thông báo bán hai công ty liên kết để gom tiền trả nợ phản ánh xu hướng tái cấu trúc tài chính, tập trung vào nòng cốt và cải thiện sức khỏe tài chính – một động thái cần thiết trong bối cảnh thắt chặt tiền tệ toàn cầu.
• BIDV bán nợ của HAGL cho DATC: Là một ví dụ về việc xử lý nợ xấu trong hệ thống ngân hàng, giúp lành mạnh hóa bảng cân đối kế toán và giải phóng nguồn lực cho các hoạt động kinh doanh mới.

Các động thái này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản trị rủi ro tài chính chặt chẽ, minh bạch thông tin và có chiến lược dài hạn rõ ràng – những nguyên tắc không chỉ dành cho doanh nghiệp lớn mà còn rất hữu ích cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Lời khuyên hành động cho doanh nghiệp trước ngưỡng cửa 2026

Đứng trước bức tranh tổng thể với nhiều cơ hội và thách thức đan xen, dưới đây là một số gợi ý hành động thiết thực:

• Đối với Doanh nghiệp FDI & muốn lên sàn: Hãy tích cực làm việc với cố vấn, kiểm toán để chuẩn bị hồ sơ, báo cáo tài chính theo chuẩn mực quốc tế (IFRS/VAS) và tiếng Anh ngay từ bây giờ. Nắm bắt cơ hội từ chính sách tháo gỡ vướng mắc.
• Đối với Doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh:
  • Tái cấu trúc tài chính: Rà soát các khoản nợ, tối ưu dòng tiền, đa dạng hóa nguồn vốn.
  • Đánh giá lại mô hình kinh doanh: Trước tác động của thuế quan và biến động thị trường, hãy xem xét khả năng chuyển đổi số, phát triển sản phẩm mới hoặc tìm kiếm thị trường phụ trợ.
  • Chú trọng minh bạch hóa: Dù chưa niêm yết, việc ghi chép sổ sách kế toán rõ ràng, đầy đủ hóa đơn chứng từ không chỉ giúp quản trị nội bộ tốt hơn mà còn tạo dựng uy tín với đối tác, ngân hàng và cơ quan thuế.
• Đối với Nhà quản lý & Cá nhân quan tâm đầu tư: Nâng cao kiến thức tài chính, tìm hiểu về quản lý tài sản bài bản. Trên thị trường chứng khoán, ưu tiên phân tích cơ bản, đầu tư dài hạn vào các doanh nghiệp có nền tảng tốt và quản trị minh bạch, thay vì đầu cơ ngắn hạn.

Năm 2025 khép lại với một dấu mốc lịch sử đáng tự hào của thị trường tài chính Việt Nam. Nhưng có lẽ, điều ý nghĩa hơn cả là những nền tảng và kỳ vọng mà nó đang xây đắp cho tương lai. Hành trình nâng hạng thị trường, thu hút dòng vốn chất lượng cao và hoàn thiện khung pháp lý chính là con đường đưa nền kinh tế nói chung và từng doanh nghiệp nói riêng tiến gần hơn đến các chuẩn mực toàn cầu.

Trong hành trình đó, sự chủ động, minh bạch và tuân thủ pháp luật của mỗi doanh nghiệp, mỗi cá nhân chính là viên gạch vững chắc nhất. Hãy xem những thay đổi về chính sách, thuế quan hay quy định mới không phải là rào cản, mà là những tấm bản chỉ dẫn để chúng ta điều chỉnh vận hành, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững. Dòng chảy của thị trường